Do 2026 roku z rynku może zniknąć nawet 50 substancji czynnych środków ochrony roślin, co według prof. Marka Mrówczyńskiego oznacza dramatyczne ograniczenia dla rolników. Analiza HFFA Research wskazuje na spadki plonów pszenicy o 16,5%, rzepaku o 14,1% i ziemniaków o 13,1%. W ciągu ostatnich pięciu lat nie zatwierdzono ani jednej nowej substancji czynnej, podczas gdy wycofano ponad 100.
Które substancje znikną z rynku w 2026 roku?
Rok 2026 przyniesie decyzje dotyczące kluczowych substancji czynnych dla polskiego rolnictwa. Fludioksonil, składnik ponad 50 zapraw nasiennych stosowanych w wielu gatunkach upraw, może zostać wycofany, co spowoduje redukcję liczby dostępnych zapraw w zbożach nawet o 80%.
Na liście zagrożonych znajduje się również fluopikolid, niezbędny dla zapraw fungicydowych rzepaku i buraka cukrowego oraz preparatów nalistnych stosowanych w ochronie cebuli i ziemniaków. Ziram, ważny repelent na ptaki w kukurydzy, również może zniknąć z oferty producentów środków ochrony roślin.
Szczególnie niepokojące jest zagrożenie dla tebukonazolu – popularnego triazolu stanowiącego filar ochrony fungicydowej w Polsce. Ta substancja występuje zarówno w zaprawach nasiennych, jak i w zabiegach nalistnych, a jej utrata oznaczałaby poważne problemy dla producentów zbóż.
Jakie będą skutki finansowe dla gospodarstw uprawiających pszenicę?
Przy aktualnych cenach pszenicy konsumpcyjnej na poziomie 737,08 zł/t, prognozowany spadek plonów o 16,5% oznacza znaczące straty finansowe dla producentów. Analiza sektorowa wskazuje na osłabienie samowystarczalności żywnościowej Polski oraz pogorszenie dodatniego salda handlu rolno-spożywczego.
W kontekście rosnących ryzyk pogodowych na rynku pszenicy, ograniczenia w dostępności środków ochrony roślin mogą dodatkowo destabilizować produkcję. Rolnicy będą musieli ponosić wyższe koszty ochrony przy jednoczesnym spadku efektywności zabiegów.
Czy rzepak straci główne narzędzia ochrony przed chorobami?
Rzepak, przy obecnej cenie 2.124,83 zł/t, może stracić dostęp do kluczowych substancji fungicydowych. Wycofanie fluopikolidu oznacza ograniczenie możliwości zaprawiania nasion oraz ochrony nalistnej przed głównimi patogenami.
Problem jest tym bardziej poważny, że choroby grzybowe rzepaku powodują straty sięgające 34%. Prognozowany spadek plonów o 14,1% w połączeniu z ograniczoną ochroną może doprowadzić do znacznego zmniejszenia opłacalności uprawy tego gatunku.
Szczególnie problematyczne będzie zarządzanie plantacjami w okresach wysokiej presji chorób, gdy rolnicy będą dysponować ograniczonym arsenałem środków ochrony.
Kiedy wejdą w życie ostateczne ograniczenia?
Środki ochrony roślin wprowadzone do obrotu do 10 grudnia 2025 roku mogą być sprzedawane i dystrybuowane do 10 października 2026 roku. Ostateczny termin przechowywania, stosowania lub utylizacji tych preparatów upływa 10 grudnia 2026 roku.
Dla substancji takich jak flufenacet, ostateczny termin stosowania również przypada na 10 grudnia 2026 roku. Rolnicy mają więc ograniczony czas na przygotowanie się do zmian i poszukanie alternatywnych metod ochrony upraw.
Prognozy wskazują, że w nadchodzących pięciu latach z rynku może zniknąć kolejne 20% dostępnych substancji czynnych, co oznacza dalsze pogłębianie problemów z ochroną roślin uprawnych.
Jakie alternatywy pozostają producentom?
W obliczu ograniczeń, rolnicy będą musieli inwestować w prawidłowe przechowywanie pozostałych środków ochrony roślin oraz szukać alternatywnych metod ochrony. Wzrasta znaczenie profilaktyki agrotechnicznej, doboru odpowiednich odmian oraz integrowanej ochrony roślin.
Coraz większą rolę mogą odgrywać środki biologiczne oraz nowoczesne technologie wspierające precyzyjne stosowanie ograniczonych zasobów substancji czynnych.
Najczęściej zadawane pytania
Ile substancji czynnych zniknie z rynku do 2026 roku?
Nawet 50 substancji czynnych może zniknąć z rynku do 2026 roku według prof. Marka Mrówczyńskiego. W ciągu ostatnich pięciu lat wycofano już ponad 100 substancji, nie zatwierdzając ani jednej nowej.
O ile spadną plony pszenicy po wycofaniu środków ochrony roślin?
Analiza HFFA Research wskazuje na spadek plonów pszenicy o 16,5%, rzepaku o 14,1% i ziemniaków o 13,1%. To oznacza znaczące straty finansowe przy obecnych cenach zbóż.
Kiedy przestanę móc stosować zagrożone środki ochrony roślin?
Środki wprowadzone do obrotu do 10 grudnia 2025 roku można stosować do 10 grudnia 2026 roku. Po tym terminie ich użycie będzie zabronione, a niesprzedane zapasy trzeba będzie zutylizować.
Czy są jakieś alternatywy dla wycofywanych substancji czynnych?
Alternatywy są ograniczone, ponieważ nie zatwierdzono żadnej nowej substancji czynnej w ciągu ostatnich pięciu lat. Rolnicy będą musieli polegać na środkach biologicznych, profilaktyce agrotechnicznej i precyzyjnym stosowaniu dostępnych preparatów.
