Niemal 1000 zł straty z hektara jęczmienia jarego i ponad 3500 zł z kukurydzy – większość upraw kończy rok 2026 pod kreską. Jedynie rzepak i burak cukrowy pozwalają rolnikom osiągnąć niewielki zysk przy obecnych kosztach produkcji, jednak osiągnięte zyski są zdecydowanie niższe od tych sprzed kryzysu opłacalności.
Które uprawy generują największe straty w 2026 roku?
Aktualne analizy Wyższej Izby Rolniczej pokazują dramatyczne pogorszenie sytuacji finansowej polskich gospodarstw. Jęczmień jary kończy sezon z niemal 1000 zł straty na hektarze, podczas gdy uprawa kukurydzy generuje ponad 3500 zł deficytu z każdego hektara. Spadek dochodu z gospodarstwa rolnego w przeliczeniu na hektar wyniósł w 2026 roku 5429 zł, czyli o 22 zł mniej niż w poprzednim roku.
W tej trudnej sytuacji finansowej rzepak pełni rolę „bezpiecznika finansowego” dla wielu gospodarstw. Dochód z tej uprawy często kompensuje słabsze wyniki pszenicy czy kukurydzy, decydując o tym, czy cały rok zamknie się na plusie czy na minusie.
Dlaczego koszty produkcji rosną szybciej niż ceny skupu?
Głównym problemem jest dramatyczna dysproporcja między wzrostem kosztów środków produkcji a cenami płodów rolnych. Ceny nawozów mineralnych w 2025 roku były o ponad 70% wyższe niż w latach 2018-2020, podczas gdy cena pszenicy wzrosła zaledwie o 1,7%. Aby kupić tę samą ilość saletrzaku, rolnik musiał sprzedać aż o 48,5% więcej ziarna niż w latach poprzednich.
Ta niekorzystna relacja cen szczególnie mocno uderza w gospodarstwa specjalizujące się w uprawach wymagających wysokich nakładów na nawozy mineralne. Problemy z dostępnością nawozów azotowych dodatkowo pogłębiają trudności finansowe producentów rolnych.
Jakie perspektywy ma rzepak jako jedyna rentowna uprawa?
Rzepak wyróżnia się na tle innych upraw dzięki stabilniejszemu popytowi i lepszym cenom skupu. Uprawa ta pozostaje działalnością dochodową obok produkcji mleka, kukurydzy na ziarno i pszenicy, jednak to właśnie rzepak najlepiej radzi sobie z obecnym kryzysem opłacalności.
Prognozy rynkowe wskazują na potencjalny wzrost cen rzepaku do 2400 zł za tonę przy rekordowej produkcji. W wielu gospodarstwach to właśnie dochody z rzepaku decydują o przetrwaniu trudnego okresu i możliwości kontynuowania działalności rolniczej w kolejnych sezonach.
Czy nowe dopłaty poprawią sytuację finansową gospodarstw?
Ministerstwo Rolnictwa zapowiada zmiany w systemie wsparcia, które mają przywrócić opłacalność polskim gospodarstwom. Spodziewana płatność podstawowa (PWD) wyniesie w 2026 roku tylko około 470 zł na hektar, co stanowi niewielkie wsparcie w porównaniu do strat generowanych przez większość upraw.
Znacznie wyższe stawki przewidziano dla działań proekologicznych – maksymalna stawka za przekształcenie gruntów ornych w trwałe użytki zielone ma wynieść nawet 2387 zł na hektar. Najwyższe wsparcie, na poziomie 342,70 euro na hektar, otrzymają uprawy sadownicze. Jednak eksperci wskazują, że te środki nie wystarczą do pełnej kompensacji rosnących kosztów produkcji.
Najczęściej zadawane pytania
Która uprawa jest najbardziej rentowna w 2026 roku?
Rzepak i burak cukrowy to jedyne uprawy pozwalające osiągnąć niewielki zysk przy obecnych kosztach produkcji. Rzepak pełni rolę „bezpiecznika finansowego” w większości gospodarstw, kompensując straty z innych upraw.
Jakie straty generują najpopularniejsze uprawy zbożowe?
Jęczmień jary kończy sezon z niemal 1000 zł straty na hektarze, podczas gdy uprawa kukurydzy generuje ponad 3500 zł deficytu z każdego hektara. Pszenica mimo że pozostaje formalnie dochodowa, osiąga znacznie gorsze wyniki niż w poprzednich latach.
O ile wzrosły koszty nawozów w porównaniu do cen zbóż?
Ceny nawozów mineralnych wzrosły o ponad 70% w porównaniu do lat 2018-2020, podczas gdy cena pszenicy wzrosła tylko o 1,7%. Rolnicy muszą sprzedać o 48,5% więcej ziarna, aby kupić tę samą ilość saletrzaku co wcześniej.
Ile wynoszą nowe dopłaty dla rolników w 2026 roku?
Płatność podstawowa (PWD) wyniesie około 470 zł na hektar. Znacznie wyższe wsparcie – do 2387 zł na hektar – przewidziano za przekształcenie gruntów ornych w trwałe użytki zielone, a uprawy sadownicze otrzymają 342,70 euro na hektar.
