Rolnicy uprawiający burak cukrowy na 248 tysiącach hektarów w Polsce muszą zmienić strategię odchwaszczania po wycofaniu trzech kluczowych substancji aktywnych w latach 2023-2024. Triflusulfuron metyl zniknął z rynku w IV kwartale 2023 roku, lenacyl w I kwartale 2024 roku, a fenmedifam w IV kwartale 2024 roku, choć jego ważność przedłużono do września 2026 roku.
Które substancje aktywne znikną z rynku do 2026 roku?
Lista wycofanych herbicydów nie jest zamknięta. W 2026 roku rolnicy stracą dostęp do flufenacetu – ostatni termin jego legalnego zastosowania mija 10 grudnia 2026 roku. Definitywnie wycofane w tym samym roku zostaną również metrybuzyna i tritosulfuron. Każdy zabieg wykonany tymi preparatami w sezonie 2026 będzie traktowany przez PIORiN jako rażące naruszenie przepisów.
Komisja Europejska ograniczyła liczbę dostępnych substancji aktywnych do zaledwie 10, reprezentujących tylko 4 mechanizmy działania. To drastyczne zmniejszenie arsenału w porównaniu z poprzednimi latami, gdy rolnicy mieli znacznie szerszy wybór rozwiązań w ochronie roślin.
Na jakich substancjach aktywnych oprzeć odchwaszczanie w sezonie 2025?
W nadchodzącym sezonie wegetacyjnym odchwaszczanie buraków będzie się opierało na 5 głównych substancjach czynnych: fenmedifam, etofumesat, metamitron, lenacyl i chlopyralid. Rotacja tych mechanizmów działania staje się kluczowa w zapobieganiu rozwojowi odporności chwastów.
Nowym rozwiązaniem na rynku jest substancja czynna Rinpode (florpiroksyfen benzylu) oferowana przez UPL Pro-Nutiva. Aplikuje się ją w 3 zabiegach dzielonych, w dawce 26,8 ml/ha za każdym razem. To znacznie niższe dawkowanie w porównaniu z tradycyjnymi herbicydami.
Strategia zabiegów dzielonych zyskuje na znaczeniu
Eksperci z COBORU zalecają przejście na system zabiegów dzielonych z niskimi dawkami substancji aktywnych. Taka strategia nie tylko zmniejsza presję selekcyjną na chwasty, ale też pozwala lepiej wykorzystać ograniczone spektrum dostępnych herbicydów.
Jak zmiany regulacyjne wpłyną na koszty ochrony buraka?
Ograniczenie wyboru substancji aktywnych oznacza wzrost kosztów programów odchwaszczania. Nowe preparaty, takie jak Rinpode, są droższe od wycofanych rozwiązań, ale konieczność ich stosowania wynika z braku alternatyw.
Doradcy z INNVIGO wskazują, że rolnicy muszą przygotować się na 15-25% wzrost kosztów herbicydów w porównaniu z poprzednimi sezonami. Dodatkowo, konieczność częstszych przejazdów w systemie zabiegów dzielonych zwiększa koszty paliwa i robocizny.
Szczególnie istotne staje się właściwe przechowywanie środków ochrony, ponieważ ich dostępność jest ograniczona, a każda strata preparatu oznacza wyższe koszty.
Jakie są największe wyzwania w nowej strategii ochrony?
Głównym problemem jest rosnąca odporność chwastów przy jednoczesnym ograniczeniu mechanizmów działania herbicydów. Z 4 dostępnych grup chemicznych rolnicy muszą stworzyć skuteczny program, który nie doprowadzi do rozwoju rezystencji.
Szczególnie problematyczne są szarłat szorstki i komosa biała, które wykazują coraz większą odporność na dostępne substancje aktywne. Na powierzchni 220-222 tysięcy hektarów w ostatnich dwóch latach obserwowano wzrost populacji tych gatunków.
Monitoring odporności chwastów
PIORiN wdraża program monitoringu odporności chwastów w uprawach buraka cukrowego. Pierwsze wyniki wskazują na lokalne ogniska rezystencji w województwach wielkopolskim i kujawsko-pomorskim, gdzie koncentruje się największa powierzchnia uprawy tej rośliny.
Najczęściej zadawane pytania
Czy można jeszcze stosować fenmedifam w sezonie 2025?
Tak, fenmedifam można stosować do września 2026 roku, gdy wygasa przedłużone przez Komisję Europejską zezwolenie. Po tym terminie substancja zostanie całkowicie wycofana z rynku. Rolnicy powinni przygotować alternatywne strategie ochrony już teraz.
Ile kosztuje program odchwaszczania nową substancją Rinpode?
Program z Rinpode w dawce 3 x 26,8 ml/ha kosztuje około 180-220 zł/ha, czyli 15-20% więcej niż tradycyjne mieszanki z wycofanymi substancjami. Wyższy koszt częściowo kompensuje lepsza skuteczność przy niższym ryzyku rozwoju odporności.
Które chwasty sprawiają największe problemy po zmianach regulacyjnych?
Największe wyzwanie stanowią szarłat szorstki i komosa biała, które rozwijają odporność na dostępne herbicydy. Wzrost ich populacji odnotowano na 40% plantacji buraka w województwach o największej powierzchni uprawy.
Kiedy spodziewać się kolejnych wycofań herbicydów?
Kolejna fala wycofań nastąpi w 2026 roku – definitywnie znikną flufenacet, metrybuzyna i tritosulfuron. Komisja Europejska planuje przegląd pozostałych substancji w 2027 roku, co może oznaczać dalsze ograniczenia w dostępnych rozwiązaniach.
