Sieć badawcza EuroBlight pobrała prawie 3000 próbek zarazy ziemniaka w 2024 roku, identyfikując dominujący genotyp EU36, który stanowi 52,5% europejskiej populacji patogenu. Równocześnie pojawił się nowy szczep EU47 atakujący odmiany odporne, podczas gdy wycofanie mankozebu zmusza producentów do stosowania 2-3 razy więcej fungicydów, drastycznie zwiększając koszty ochrony.
Które nowe szczepy zarazy ziemniaka dominują w Europie w sezonie 2025?
Genotyp EU36 osiągnął dominację w europejskich uprawach ziemniaków, stanowiąc 52,5% całej populacji zarazy w 2024 roku. Ten szczep wykazuje wysoką zdolność adaptacyjną i pod wpływem presji selekcyjnej wykształcił mutacje związane z opornością na fungicydy oraz zwiększoną wirulencję.
Szczep EU43, który w 2023 roku stanowił niepokojące 23% populacji, spadł do 9%, ale jego zasięg geograficzny rozszerzył się na 14 krajów europejskich. Klon EU46 pojawił się w siedmiu krajach, zwiększając swój udział do 4% populacji patogenu.
Najbardziej niepokojący jest nowy genotyp EU47, który pojawia się głównie na odmianach dotychczas uważanych za odporne. W Polsce występują obecnie szczepy EU23, EU41, EU43, EU46 i EU36, co przy obecnych wyzwaniach rynku ziemniaków stanowi dodatkowe zagrożenie dla plantatorów.
Dlaczego braki fungicydów w sadach pogłębiają problemy ochrony roślin?
Wycofanie mankozebu zgodnie z rozporządzeniem Komisji (UE) Nr 2020/2087 z 14 grudnia 2020 roku pozostawiło rolników bez kluczowego fungicydu o wielokierunkowym mechanizmie działania. Od sezonu 2022 środki zawierające tę substancję nie są dozwolone do stosowania w krajach UE.
Jean-Paul Deneuville z FEDEPOM, reprezentujący francuskich producentów ziemniaków, podkreśla dramatyczne konsekwencje: bez mankozebu rolnicy stosują 2-3 razy więcej fungicydów, co znacznie zwiększa koszty produkcji. Niektórzy hodowcy stracili całe plony z powodu zarazy ziemniaka w 2024 roku.
Xavier Le Clanche z Association Nationale Pommes Poires zwraca uwagę na wpływ na sady: mankozeb był jednym z trzech dostępnych środków do zwalczania parcha jabłoni. Utrata tego fungicydu ograniczyła możliwości zwalczania parcha i pozostawiła producentów bez rozwiązania przeciwko rdzom jabłoni.
Jakie nowe fungicydy mogą zastąpić wycofane środki w sezonie 2026?
Firma CertisBelchim wprowadza nowy fungicyd Areli z substancjami czynnymi walifenalat i cyjazofamid, dedykowany zwalczaniu zarazy ziemniaka. Preparat został opracowany specjalnie w odpowiedzi na rosnące wyzwania związane z nowymi szczepami patogenu.
Zorvec™ Entecta™ w dawce 0,25 l/ha zapewnia ochronę przed zarazą ziemniaka dłuższą o 3-4 dni w porównaniu z innymi środkami nie zawierającymi substancji czynnej Zorvec™ active. Właściwe przechowywanie środków ochrony staje się kluczowe dla zachowania ich skuteczności.
W sezonie 2025 zaleca się stosowanie mieszanek substancji czynnych, szczególnie oksatiapiproliny w połączeniu z innymi fungicydami. Takie podejście pozwala zwiększyć skuteczność ochrony ziemniaka i opóźnić rozwój odporności u nowych szczepów zarazy.
Najczęściej zadawane pytania
Które szczepy zarazy ziemniaka są obecnie najgroźniejsze w Polsce?
W Polsce występują szczepy EU23, EU41, EU43, EU46 i EU36, przy czym dominujący EU36 stanowi 52,5% populacji w Europie. Nowy genotyp EU47 jest szczególnie niepokojący, ponieważ atakuje odmiany dotychczas uważane za odporne na zarazę.
O ile wzrosły koszty ochrony ziemniaków po wycofaniu mankozebu?
Rolnicy stosują obecnie 2-3 razy więcej fungicydów niż przed wycofaniem mankozebu w 2022 roku. Mankozeb był kluczowym środkiem o wielokierunkowym mechanizmie działania, którego brak zmusza do intensyfikacji zabiegów innymi preparatami.
Jakie nowe fungicydy będą dostępne w sezonie 2026?
Areli z substancjami walifenalat i cyjazofamid od firmy CertisBelchim oraz Zorvec™ Entecta™ w dawce 0,25 l/ha to główne nowości. Zorvec zapewnia ochronę przed zarazą dłuższą o 3-4 dni względem standardowych środków.
