Ukraińscy rolnicy zakończyli kampanię siewną i liczą na przyzwoite zbiory mimo wojennej zawieruchy, kapryśnej pogody i rosnących kosztów produkcji. W 2025 roku zasiano łącznie około 20 milionów hektarów, z czego blisko 13 milionów hektarów zajmują uprawy jare. Jednak coraz głośniej mówi się o poważnym zagrożeniu dla eksportu nowych zbiorów – rosyjskie ataki na ukraińskie porty mogą skutecznie zablokować wyprowadzenie ziarna z kraju.
Ile zasiano i jakich plonów oczekują ukraińscy rolnicy w 2025 roku?
Około 20 milionów hektarów – tyle wynosi łączna powierzchnia zasiewów pod zbiory 2025/2026 roku na Ukrainie. Kampania siewna została praktycznie zakończona, a dominującą rolę odgrywają uprawy jare, które zajęły blisko 13 milionów hektarów. Mimo wyjątkowo trudnych warunków – zarówno pogodowych, jak i wojennych – ukraińscy producenci rolni podchodzą do nadchodzących żniw z umiarkowanym optymizmem.
Denis Marczuk, ekspert ukraińskiego sektora rolnego, zaznacza, że rolnicy liczą w tym roku na dobry plon, choć ryzyka pozostają bardzo realne. Zmienna aura wiosną, niedobory opadów w niektórych regionach oraz trwające działania wojenne na wschodzie kraju komplikują sytuację. Niemniej zasiewy przebiegły sprawnie, a kondycja roślin w większości regionów jest zadowalająca.
Jak rosyjskie ataki na porty zagrażają ukraińskiemu eksportowi zbóż?
Uderzenia w infrastrukturę portową to według ekspertów największe wyzwanie dla ukraińskiego eksportu zbóż w nadchodzącym sezonie. Rosyjskie ataki na Odessę od dawna zagrażają ukraińskiemu eksportowi zboża, a teraz ryzyko eskaluje w miarę zbliżania się sezonu żniwnego. Porty czarnomorskie stanowią kluczowy węzeł logistyczny, przez który Ukraina wyprowadza za granicę lwią część swojej produkcji zbożowej.
Kolejne uderzenia w terminale portowe i infrastrukturę towarzyszącą mogą poważnie ograniczyć możliwości załadunku i wysyłki ziarna po żniwach. Szczególnie narażona jest Odessa i inne czarnomorskie porty przeładunkowe. Zdaniem Marczuka, nawet jeśli plony okażą się wysokie, brak sprawnych kanałów eksportowych może spowodować nadpodaż ziarna na rynku wewnętrznym i drastyczne obniżenie cen skupu, co uderzy bezpośrednio w rentowność ukraińskich gospodarstw.
Warto przypomnieć, że Ukraina prognozowała wcześniej wzrost eksportu pszenicy w sezonie 2025/26, co czyni sprawność infrastruktury portowej absolutnym priorytetem dla całego sektora rolnego.
Jakie koszty produkcji ponoszą ukraińscy rolnicy w warunkach wojennych?
Rosnące koszty produkcji to kolejny poważny problem, z którym mierzą się ukraińscy agrariusze. Ceny paliwa, nawozów mineralnych, środków ochrony roślin oraz części maszyn rolniczych systematycznie rosną, obciążając budżety gospodarstw. Sytuację dodatkowo komplikują koszty ubezpieczeń, które w strefach podwyższonego ryzyka osiągają poziomy niespotykane przed wojną, a w niektórych rejonach polisy w ogóle nie są dostępne.
Problem rosnących kosztów produkcji w rolnictwie nie jest zresztą wyłącznie ukraińską specyfiką – koszty produkcji rolnej rosną również w Wielkiej Brytanii i innych krajach europejskich, co wskazuje na szerszy, strukturalny charakter tego zjawiska. Na Ukrainie nakłada się na to jednak wyjątkowa presja wojenna: zniszczone magazyny, odcięte drogi transportowe i konieczność omijania stref działań zbrojnych generują dodatkowe wydatki, z którymi rolnicy w krajach pokojowych nie muszą się zmagać.
Część rolników z regionów przyfrontowych decyduje się na zmianę struktury zasiewów – odchodząc od kultur wymagających drogich nakładów na rzecz upraw mniej kosztownych w produkcji. Inni zmniejszają areał lub rezygnują z gruntów leżących zbyt blisko linii frontu.
Jakie ryzyka pogodowe i wojenne towarzyszą ukraińskim żniwom 2025?
Wiosna 2025 roku przyniosła ukraińskim rolnikom mieszane sygnały z pól. W niektórych obwodach odnotowano niedobory opadów w kluczowym okresie wegetacji, co mogło negatywnie wpłynąć na kondycję roślin ozimych i wschody jarych. Z kolei inne rejony dotknęły przymrozki, które w kilku przypadkach wymusiły przesiewy na części areału.
Do czynników pogodowych dochodzą oczywiście zagrożenia wojenne. Obwody wschodnie i południowe – historycznie należące do najbardziej urodzajnych terenów rolniczych Ukrainy – pozostają strefami podwyższonego ryzyka. Miny przeciwpiechotne i niewybuchy na polach uprawnych stanowią śmiertelne zagrożenie dla operatorów maszyn rolniczych w trakcie żniw. Ukraińskie organizacje rolnicze apelują do rolników o zachowanie najwyższej ostrożności i korzystanie z map terenów oczyszczonych przed wjazdem kombajnami na pola.
Pomimo tych wszystkich trudności, determinacja ukraińskich rolników jest godna uwagi. Podobnie jak farmerzy z Chersonia, którzy zwiększają produkcję warzyw mimo regularnych ostrzałów, ukraińskie rolnictwo stara się funkcjonować normalnie nawet w ekstremalnych warunkach.
Co oznaczają problemy z ukraińskim eksportem zbóż dla rynków europejskich?
Zakłócenia w eksporcie ukraińskiego ziarna mają potencjalnie istotne konsekwencje dla europejskich rynków zbożowych. Ukraina jest jednym z największych światowych eksporterów pszenicy i kukurydzy, a wszelkie perturbacje w dostawach z tego kraju wpływają na globalne ceny surowców rolnych. Ograniczenia eksportowe wywołane atakami na porty mogą paradoksalnie prowadzić do wzrostu cen na rynkach światowych, choć jednocześnie generują ogromne straty dla samych ukraińskich producentów.
Europejscy importerzy zbóż oraz firmy przetwórcze bacznie obserwują sytuację, szukając alternatywnych źródeł dostaw. W kontekście nadchodzących żniw kluczowe będzie to, czy ukraińska infrastruktura portowa zostanie odbudowana lub wystarczająco zabezpieczona przed kolejnymi atakami. Każdy tydzień przestoju portów w szczycie sezonu eksportowego oznacza miliony ton zablokowanego ziarna i bezpośrednie straty finansowe dla tysięcy ukraińskich gospodarstw rolnych.
Najczęściej zadawane pytania
Ile hektarów zasiano na Ukrainie pod zbiory 2025/2026?
Pod zbiory sezonu 2025/2026 na Ukrainie zasiano łącznie około 20 milionów hektarów. Z tej powierzchni blisko 13 milionów hektarów zajmują uprawy jare, a resztę stanowią zasiewy ozime przeprowadzone jesienią poprzedniego roku.
Dlaczego ataki na porty zagrażają eksportowi ukraińskiego zboża?
Ukraińskie porty czarnomorskie, przede wszystkim w rejonie Odessy, to główny szlak wyprowadzania ziarna na rynki światowe. Zniszczenie lub uszkodzenie terminali portowych i infrastruktury przeładunkowej bezpośrednio ogranicza zdolności eksportowe kraju, co grozi nadpodażą ziarna na rynku krajowym i drastycznym spadkiem cen skupu dla rolników.
Jakie są główne zagrożenia dla ukraińskich zbiorów w 2025 roku?
Ukraińscy rolnicy mierzą się jednocześnie z trzema kategoriami ryzyk: pogodowymi (niedobory opadów, przymrozki), wojennymi (ostrzały, miny na polach, zniszczona infrastruktura) oraz ekonomicznymi (rosnące koszty produkcji, trudności z ubezpieczeniami, zablokowane kanały eksportowe). Eksperci wskazują, że zagrożenie dla infrastruktury portowej jest w tej chwili największym wyzwaniem dla rentowności całego sektora.
Czy konflikty zbrojne wpływają na globalne ceny zbóż?
Tak – zakłócenia w ukraińskim eksporcie zbóż mają bezpośrednie przełożenie na ceny pszenicy i kukurydzy na rynkach światowych, ponieważ Ukraina należy do czołowych eksporterów tych surowców. Ograniczenia podaży wywołane atakami na porty mogą prowadzić do wzrostu cen na giełdach towarowych, wpływając tym samym na koszty żywności w całej Europie i na świecie.
