IUNG-PIB ostrzega przed wejściem suszy glebowej w Polsce w coraz groźniejszą fazę. W części kraju wilgotność gleby spada już do około 10%, a prognozy na początek maja nie przynoszą poprawy. Najbardziej dotknięte deficytami wody są regiony centralnej i zachodniej Polski, gdzie uprawy już wykazują oznaki poważnego stresu wodnego.
Jak dramatycznie spada wilgotność gleby w Polsce?
Dane IUNG-PIB pokazują alarmujące poziomy wilgotności gleby w kluczowych regionach rolniczych Polski. Względne nasycenie gleby wodą osiąga w centralnej i zachodniej Polsce zaledwie 10%, co stanowi krytycznie niski poziom dla rozwoju roślin. W wierzchniej warstwie gleby na Zachodnim Pomorzu wilgotność wynosi jedynie 6% na głębokości 10 cm, co powoduje całkowite zatrzymanie wzrostu roślin.
System Monitoringu Suszy Rolniczej IUNG, który uruchomiono 21 marca 2026 roku wraz ze startem sezonu wegetacyjnego, dokumentuje postępujące pogorszenie sytuacji. W niektórych gminach wilgotność gleby wierzchniej warstwy oscyluje w granicach 25%, co wciąż pozostaje na niebezpiecznym poziomie dla upraw.
Które województwa najbardziej cierpią z powodu braku opadów?
Analiza danych opadowych pokazuje dramatyczną sytuację w pięciu województwach: dolnośląskim, lubuskim, zachodniopomorskim, wielkopolskim i częściowo opolskim. Na Dolnym Śląsku oraz w rejonach przygranicznych suma opadów miejscami wynosiła jedynie 0,1-1,0 mm, co oznacza praktyczny brak nawodnienia gleby.
W marcu w północnej i centralnej Polsce miejscami spadło mniej niż 5 mm deszczu, podczas gdy w pierwszej dekadzie kwietnia w zachodniej Polsce opady były symboliczne – poniżej 2 mm. Na wielu stacjach meteorologicznych suma opadów nie przekroczyła 2 mm, co nie zapewnia realnego uzupełnienia zasobów wodnych w glebie.
Deficyty opadów w liczbach
Szczegółowe dane pokazują skalę problemu: w województwach zachodnich deficyt opadów sięga już kilkudziesięciu milimetrów w porównaniu do wieloletniej normy. Sytuacja jest tym bardziej niepokojąca, że prognozy na maj nie przewidują znaczącej poprawy, a uprawy wchodzą w kluczowy okres intensywnego wzrostu.
Jak susza wpływa na kondycję upraw ozimych?
Skutki deficytu wody są już wyraźnie widoczne w gospodarstwach rolnych w najbardziej dotkniętych regionach. Rzepak w wielu plantacjach wykazuje dramatyczne oznaki stresu wodnego – rośliny sięgają ledwie do kolan, tracą charakterystyczną zieloną barwę i dosłownie kruszą się w rękach podczas oględzin.
Rolnicy z najbardziej dotkniętych regionów przyznają z rezygnacją, że rzepak w ich gospodarstwach jest już nie do odratowania. Pojedyncze rośliny wykazują oznaki całkowitego wyschnięcia, a plantacje miejscami przypominają wypalona słońcem stepę. Sytuacja jest na tyle poważna, że niektórzy producenci rozważają przedwczesne zniszczenie upraw i przygotowanie pól pod zasiewy jarze.
Kiedy IUNG opublikuje oficjalny komunikat suszowy?
System Monitoringu Suszy Rolniczej IUNG-PIB potrzebuje kilku tygodni zbierania danych do przygotowania pełnej analizy sytuacji. Oficjalny komunikat suszowy dla sezonu 2026 pojawi się dopiero w drugiej połowie maja, po drugiej dekadzie miesiąca.
Mimo braku oficjalnego komunikatu, dane pomiarowe już teraz wskazują na rozwój sytuacji suszowej o znacznym zasięgu geograficznym. Sygnały z gospodarstw rolnych potwierdzają prognozy oparte na analizach wilgotności gleby i prognozach meteorologicznych. IUNG-PIB prowadzi analizy suszy glebowej nie tylko dla Polski, ale również dla krajów Europy Środkowo-Wschodniej, co pozwala na porównawcze oceny skali zjawiska.
Najczęściej zadawane pytania
Przy jakiej wilgotności gleby uprawy przestają rosnąć?
Uprawy przestają rosnąć gdy wilgotność gleby spada poniżej 10-15%. Dane z Zachodniego Pomorza pokazują, że przy wilgotności 6% na głębokości 10 cm rośliny całkowicie zatrzymują wzrost i wchodzą w stan stresu wodnego.
Które regiony Polski są najbardziej zagrożone suszą w 2026 roku?
Najbardziej zagrożone są województwa: dolnośląskie, lubuskie, zachodniopomorskie, wielkopolskie i częściowo opolskie. W tych regionach wilgotność gleby spada do krytycznych 10%, a opady w marcu i kwietniu wynosiły miejscami poniżej 2 mm.
Kiedy rolnicy będą mogli ubiegać się o pomoc suszową?
Oficjalny komunikat suszowy IUNG-PIB zostanie opublikowany w drugiej połowie maja 2026 roku. Dopiero po jego wydaniu będzie możliwe uruchomienie procedur związanych z pomocą dla rolników dotkniętych skutkami suszy.
Czy prognozy pogody przewidują poprawę sytuacji?
Prognozy na początek maja nie przynoszą poprawy sytuacji opadowej w najbardziej dotkniętych regionach. IUNG-PIB ostrzega, że deficyty wilgoci będą się pogłębiać, szczególnie w centralnej i zachodniej Polsce.
