Kształt unijnej polityki rolnej w perspektywie lat 2007-2013 określili ministrowie starej „piętnastki” państw członkowskich w Luksemburgu, 26 czerwca 2003 roku. To jedna z przyczyn obecnej sytuacji, w której kraje o słabiej rozwiniętych, ekstensywnych technikach produkcji otrzymują zdecydowanie niższe wsparcie z unijnego budżetu.
Większe dotacje trafiają do państw, gdzie produkcja roślinna i zwierzęca jest zintensyfikowana. Nie zmienia tego stanu rzeczy fakt, że tradycyjne metody upraw i hodowli lepiej służą realizacji celów środowiskowych, zapisanych we Wspólnej Polityce Rolnej.
Prowadzenie Wspólnej Polityki Rolnej w latach 2007-2013 jest ściśle sprzęgnięte z unijną perspektywą finansową na lata 2007-2013. To od niej uzależniona jest wysokość funduszy dostępnych na rozwój obszarów wiejskich i dotowanie produkcji rolnej.
Wśród zobowiązań wymienionych w ramach finansowych (budżetu ogólnego) w obecnie obowiązującej perspektywie sześcioletniej figurują:
- wydatki na trwały wzrost (w tym: „Konkurencyjność na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia” oraz „Spójność na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia”) – na sumę 433 miliardów euro
- zarządzanie zasobami naturalnymi i ich ochrona – 418,1 miliardów euro
- dział „Obywatelstwo, wolność, bezpieczeństwo i sprawiedliwość” – 12,2 miliardów euro
- wsparcie obecności UE jako partnera na arenie międzynarodowej – 56 miliardów euro
- wydatki na administrację (bez składek emerytalnych personelu) – 56,2 miliardów euro
- wyrównanie dla Bułgarii i Rumunii – 862 mln euro
Ogółem na rolnictwo, w stanowiących 43% unijnego budżetu wydatkach na „Zarządzenie zasobami naturalnymi i ich ochronę” przeznaczono ponad 317 miliardów euro. Na tę kwotę złożą się płatności bezpośrednie dla rolników, środki służące regulacji w ramach bieżących interwencji na rynku oraz nakłady np. na promocję unijnych produktów rolnych.
Na „Rozwój obszarów wiejskich” w latach 2007-2013 przeznaczono ponad 91 miliardów euro. Na wydatki związane z ochroną środowiska zarezerwowano ponad 2 miliardy euro. Rybołówstwo w tej perspektywie finansowej zostanie doinwestowane kwotą 6,75 miliardów euro.
Sposoby realizacji inwestycji i wydatkowania środków przeznaczonych na Wspólną Politykę Rolną przez Polskę zostały określone głównie w Traktacie Akcesyjnym. To on wyznaczył granice swobody dla polskiego rządu w kreowaniu narodowej polityki rolnej. Wdrażając system wsparcia bezpośredniego, stworzono System Jednolitej Płatności Obszarowej.
Porozumienie wypracowane przez polskich negocjatorów zakładało stopniowe wyrównywanie poziomu dopłat bezpośrednich: 25% pełnego poziomu w 2004 roku, 30% w 2005 r., 35% w 2006 r. i 40% w 2007 roku. Począwszy od roku 2008, poziom ten miał się zwiększać o 10% rokrocznie. Polska uzyskała jednak zgodę na przesunięcie części środków z programu rozwoju obszarów wiejskich na rzecz zwiększenia dopłat bezpośrednich w latach 2004-2006, dzięki czemu zaraz po przystąpieniu do UE konkurencyjność polskiego rolnictwa znacznie wzrosła. W 2006 roku poziom dopłat bezpośrednich w Polsce wyniósł ok. 65% średniej unijnej. Od 2007 roku Polska, korzystając z możliwości relokacji środków z funduszy unijnych i środków krajowych, może zwiększać poziom dopłat bezpośrednich o 30% względem zakładanej wysokości dla danego roku.
Z uproszczonego systemu dopłat bezpośrednich, na jaki zdecydował się polski rząd, korzysta każdego roku około 1,5 mln rolników. Wsparcie nie ogranicza się jedynie do płatności obszarowych. Wśród najważniejszych narzędzi regulacji rynku znajduje się możliwość interwencji na rynku zbóż, cukru i mleka, kwotowanie produkcji mleka, cukru i ziemniaków oraz subsydia eksportowe (mleko, mięso, cukier). Rolnicy mogą korzystać z obniżonego oprocentowania kredytów inwestycyjnych, kredytów klęskowych i chociażby wsparcia zakupu ziemi rolnej.
O tym jak będzie wyglądała Wspólna Polityka Rolna w perspektywie 2014-2020 i co jakie zmiany czekają polskich rolników, będą mogli Państwo przeczytać w kolejnym artykule.
