System IRZplus miał zrewolucjonizować zgłaszanie przemieszczenia świń dla 45 tys. polskich hodowców, ale Powiatowe Inspektoraty Weterynarii nie są przygotowane na cyfrowe procedury. Rolnicy, którzy próbują skorzystać z nowego systemu, otrzymują telefony z PIW z prośbą o powrót do tradycyjnych papierowych świadectw zdrowia.
Dlaczego system IRZplus nie działa w praktyce?
44 311 zarejestrowanych siedzibach stad świń w Polsce miało skorzystać z uproszczeń wprowadzonych przez system IRZplus. W teorii rolnik powinien zgłosić zamiar przemieszczenia świń co najmniej 4 dni wcześniej, a w ciągu 48 godzin otrzymać cyfrową decyzję od PIW. Praktyka okazała się zupełnie inna.
Jeden z hodowców, który próbował działać przez nowy system, otrzymał telefon z Powiatowego Inspektoratu Weterynarii z pytaniem, czy może przyjść tradycyjnie po świadectwo. PIW przyznał wprost, że nie jest gotowy na obsługę cyfrowych zgłoszeń i nie wie, jak je obsługiwać. Problemy z wdrażaniem IRZplus dotykają tysięcy gospodarstw w całym kraju.
Jak wygląda problem w praktyce hodowli świń?
Rozporządzenie wprowadzające nowe procedury ma wejść w życie z dniem 18 marca 2026 roku, ale już teraz widać, że system kuleje. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi wraz z ARiMR przygotowało infrastrukturę techniczną, ale nie zadbano o przeszkolenie pracowników PIW.
Hodowcy świń znajdują się w sytuacji bez wyjścia – z jednej strony zachęca się ich do cyfryzacji, z drugiej zmuszają do powrotu do papierowych dokumentów. Przy obecnych kosztach produkcji dodatkowe komplikacje administracyjne to ostatnia rzecz, jakiej potrzebują producenci.
Problem dotyczy zwłaszcza większych gospodarstw, które regularnie przemieszczają zwierzęta między obiektami. Dla nich każdy dzień zwłoki oznacza konkretne straty finansowe i organizacyjne.
Kiedy system IRZplus zacznie działać sprawnie?
Brak jest oficjalnych terminów, kiedy wszystkie Powiatowe Inspektoraty Weterynarii będą gotowe do obsługi cyfrowych zgłoszeń. ARiMR potwierdza, że system techniczny jest gotowy, ale problem leży w przygotowaniu kadr w PIW na poziomie lokalnym.
Tymczasem międzynarodowa konkurencja w sektorze świń wymusza na polskich hodowcach maksymalną efektywność. Każde dodatkowe utrudnienie administracyjne osłabia ich pozycję na rynku.
Ministerstwo Rolnictwa zapowiada intensyfikację szkoleń dla pracowników PIW, ale konkretnych dat nie podano. Hodowcy muszą więc liczyć się z tym, że przez najbliższe miesiące będą zmuszeni do korzystania z podwójnego systemu – cyfrowego i papierowego.
Najczęściej zadawane pytania
Czy mogę zgłosić przemieszczenie świń tylko przez system IRZplus?
Nie, w praktyce większość PIW wymaga nadal tradycyjnych papierowych świadectw zdrowia. Mimo że system cyfrowy istnieje, urzędy odsyłają rolników do starych procedur z powodu braku przygotowania do obsługi nowych przepisów.
Ile czasu mam na zgłoszenie zamiaru przemieszczenia świń?
Zgodnie z przepisami musisz zgłosić zamiar przemieszczenia co najmniej 4 dni wcześniej. PIW ma następnie 48 godzin na wydanie decyzji, ale w praktyce proces może trwać dłużej ze względu na problemy z systemem.
Co zrobić, gdy PIW odmawia przyjęcia cyfrowego zgłoszenia?
Jeśli PIW nie jest przygotowany do obsługi IRZplus, musisz skorzystać z tradycyjnej papierowej procedury. Zgłoś problem do ARiMR lub Ministerstwa Rolnictwa, aby przyspieszyć wdrażanie cyfrowych rozwiązań w Twoim powiecie.
