Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi zmieniło kluczowy mechanizm wyliczania dopłat do nawozów na 2026 rok. W pierwotnej wersji projektu wsparcie miało pokrywać 100% różnicy między ceną zakupu a ceną referencyjną nawozu. W nowym projekcie ten wskaźnik został obcięty do 50%. Dla gospodarstwa kupującego kilkanaście ton nawozu rocznie oznacza to realną stratę liczonych w tysiącach złotych.
Na czym polega zmiana zasad dopłat do nawozów?
Pierwotna wersja projektu dopłat do nawozów na 2026 rok zakładała, że rolnik otrzyma zwrot równy 100% różnicy między ceną, po której faktycznie kupił nawóz, a ceną referencyjną ustaloną przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR). Takie podejście miało w pełni rekompensować rolnikowi nadwyżkę, którą zapłacił powyżej przyjętego poziomu odniesienia.
Znowelizowany projekt zmienił ten parametr na 50% różnicy cen. Oznacza to, że rolnik otrzyma teraz jedynie połowę kwoty, która wynikałaby z porównania ceny zakupu z ceną referencyjną. Mechanizm obliczania pozostaje ten sam – zmienił się wyłącznie współczynnik procentowy zastosowany do wyliczonej różnicy.
Warto przypomnieć, że Polska ma otrzymać 66,6 mln euro z puli 540 mln euro przeznaczonych przez Komisję Europejską na wsparcie rolników w związku z wysokimi kosztami nawozów. Zmiana współczynnika z 100% na 50% może oznaczać, że ta sama pula środków ma wystarczyć dla większej liczby beneficjentów, lub że budżet krajowy zostanie w mniejszym stopniu uzupełniany ze środków unijnych.
Ile straci rolnik – konkretne wyliczenie na przykładzie?
Policzmy na konkretnych liczbach. Przyjmijmy, że rolnik zakupił 10 ton nawozu po 2200 zł za tonę, a cena referencyjna ustalona przez ARiMR wynosi 1900 zł za tonę. Różnica to 300 zł na tonie, co przy 10 tonach daje łącznie 3000 zł różnicy.
Wyliczenie według starego projektu (100%)
Przy stawce 100% różnicy rolnik otrzymałby zwrot w wysokości 3000 zł. Cała nadwyżka zapłacona powyżej ceny referencyjnej wróciłaby do jego kieszeni.
Wyliczenie według nowego projektu (50%)
Przy stawce 50% różnicy ten sam rolnik, przy tych samych warunkach zakupu, otrzyma jedynie 1500 zł. Pozostałe 1500 zł pozostaje po jego stronie jako koszt nierefundowany.
Przy zakupie większych ilości nawozu różnica rośnie proporcjonalnie. Gospodarstwo, które nabyło 30 ton nawozu w tych samych warunkach cenowych, straci na zmianie przepisów już 4500 zł w porównaniu z pierwotnymi założeniami. To kwota, która dla wielu średnich gospodarstw stanowi istotną część budżetu na środki produkcji.
Szczegółowe zasady dotyczące limitów powierzchniowych i maksymalnych kwot wsparcia opisaliśmy wcześniej – dopłaty do nawozów mogą wynieść nawet 500 zł na hektar, jednak po zmianie współczynnika osiągnięcie tego pułapu staje się trudniejsze.
Co zmiana oznacza dla rolników w praktyce – czy warto składać wniosek?
Pomimo obcięcia stawki o połowę, program nadal pozostaje realnym źródłem wsparcia dla gospodarstw, które poniosły koszty zakupu nawozów po cenach wyższych od referencyjnych. Nawet 50% rekompensaty różnicy cen to realna gotówka, której nie należy zostawiać bez wniosku.
Kluczowe znaczenie ma tutaj udokumentowanie zakupu – faktury, paragony fiskalne z wyszczególnioną ilością i ceną nawozu będą podstawą do wyliczenia należnej kwoty. ARiMR przyjmuje wnioski w systemie teleinformatycznym, a szczegółowy harmonogram naboru zostanie opublikowany po wejściu w życie ostatecznego rozporządzenia.
Rolnicy, którzy jeszcze nie zakupili nawozów i zastanawiają się nad terminem, powinni śledzić informacje o tym, czy kupować nawozy teraz, czy czekać na decyzje Komisji Europejskiej w sprawie kolejnych transz wsparcia. Zmiana współczynnika z 100% na 50% wpływa bowiem nie tylko na wysokość refundacji, ale też na kalkulację opłacalności zakupu w danym momencie cenowym.
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie opublikowało dotychczas oficjalnego uzasadnienia zmiany współczynnika. Projekt nadal pozostaje na etapie konsultacji i może ulec kolejnym modyfikacjom przed ogłoszeniem w Dzienniku Ustaw. Rolnicy powinni śledzić komunikaty ARiMR, by reagować niezwłocznie po uruchomieniu naboru wniosków.
Najczęściej zadawane pytania
O ile mniej dostanę dopłaty do nawozów po zmianie przepisów?
Dokładnie o połowę mniej niż zakładał pierwotny projekt. Jeśli różnica między ceną zakupu a ceną referencyjną wyniosła np. 3000 zł, zamiast pełnych 3000 zł otrzymasz teraz 1500 zł. Im większa ilość zakupionego nawozu, tym wyższa realna strata w porównaniu z pierwotnymi założeniami.
Jaka jest cena referencyjna nawozu w programie dopłat 2026?
W przykładach roboczych stosowana jest cena referencyjna na poziomie 1900 zł za tonę. Oficjalna cena referencyjna zostanie ogłoszona przez ARiMR w rozporządzeniu końcowym i może różnić się w zależności od rodzaju nawozu. Dokumenty zakupu należy zachować niezależnie od terminu ogłoszenia ceny referencyjnej.
Kiedy ARiMR uruchomi nabór wniosków o dopłaty do nawozów 2026?
Nabór wniosków zostanie uruchomiony po opublikowaniu ostatecznego rozporządzenia w Dzienniku Ustaw – projekt jest nadal na etapie konsultacji. ARiMR ogłosi dokładny termin na swojej stronie internetowej. Warto zachować wszystkie faktury za nawozy zakupione w 2026 roku, aby nie tracić czasu po otwarciu naboru.
