Fuzarioza kłosów stanowi największe zagrożenie dla pszenic jakościowych – już 1% porażonego ziarna w próbce dyskwalifikuje całą partię zboża do celów konsumpcyjnych i paszowych ze względu na skażenie mykotoksynami. Eksperci z Instytutu Ochrony Roślin – PIB wskazują, że próg szkodliwości to pierwsze symptomy choroby lub pozytywny wynik testu kopertowego.
Jak rozpoznać fuzariozę kłosów w czasie kwitnienia pszenicy?
Pierwsze objawy fuzariozy kłosów pojawiają się najczęściej od końca maja do początku lipca, w okresie kwitnienia zbóż. Charakterystyczne symptomy to przedwczesne bielenice kłosów w całości lub na poszczególnych pięterkach oraz żółknące plewki.
Przy wysokiej wilgotności plewy porażonych kłosów pokrywają się białym lub różowym nalotem grzybni, na którym można zaobserwować pomarańczowe lub łososiowe sporodochia. Ziarno porażone przez grzyby z rodzaju Fusarium jest zniekształcone, pomarszczone i często zmienia barwę na różową.
Choroba najczęściej występuje w rejonach o podwyższonej wilgotności i umiarkowanej temperaturze. Sprawców z rodzaju Fusarium jest kilku – mają różne wymagania termiczne od 0 do 22°C i wilgotnościowe, dlatego zawsze któryś z nich znajdzie dobre warunki do infekcji.
Kiedy próg szkodliwości wymaga natychmiastowej interwencji?
W metodykach integrowanej ochrony zbóż nie znajdziemy standardowych progów szkodliwości dla fuzariozy kłosów wyrażonych w procentach porażenia. Eksperci z IOR-PIB jasno określają, że za próg szkodliwości trzeba uznać pierwsze symptomy wystąpienia choroby lub pozytywny wynik tzw. testu kopertowego.
Patogeny powodują znaczne straty plonu ziarna wynoszące od 5 do 60%. Przy fuzariozie kłosów obserwowano spadki plonów pszenicy dochodzące nawet do 35%. Jeżeli zauważymy pierwsze objawy choroby, koniecznie powinniśmy wykonać zabieg chemiczny skutecznym na fuzariozę kłosów fungicydem.
Po wycofaniu najbardziej popularnych substancji – epoksykonazolu i propikonazolu – w sprzedaży pozostaje kilka innych skutecznych: metkonazol, tebukonazol oraz protiokonazol, stanowiących aktualnie podstawę w zwalczaniu fuzariozy kłosów. Zabieg nakierunkowany na ochronę kłosów wykonywany jest w terminie T3 i powinien być standardem w pszenicy ozimej.
Jakie testy mogą uratować plon jakościowy przed mykotoksynami?
Test kopertowy to kluczowe narzędzie we wczesnym wykrywaniu fuzariozy kłosów, zanim choroba stanie się widoczna gołym okiem. Metoda polega na pobraniu próbek kłosów z plantacji i umieszczeniu ich w wilgotnej kopercie lub pojemniku na 24-48 godzin.
W kontrolowanych warunkach wilgotności grzyby z rodzaju Fusarium szybko rozwijają charakterystyczną grzybnię z białym, różowym lub pomarańczowym nalotem. Pozytywny wynik testu kopertowego oznacza konieczność natychmiastowej interwencji fungicydowej, nawet gdy objawy nie są jeszcze widoczne na polu.
Badania prowadzone przez Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin – Państwowy Instytut Badawczy w Radzikowie potwierdzają skuteczność tej metody w zapobieganiu skażeniu mykotoksynami. Test kopertowy pozwala na wczesne wykrycie infekcji grzybowej i podjęcie działań ochronnych przed wystąpieniem znaczących strat jakościowych.
Najczęściej zadawane pytania
Ile procent porażonego ziarna dyskwalifikuje pszenicę?
Już 1% porażonego ziarna w próbce dyskwalifikuje całą partię zboża do celów konsumpcyjnych i paszowych ze względu na skażenie mykotoksynami. To wyjątkowo niski próg, który pokazuje wagę problemu fuzariozy kłosów.
Kiedy wykonać test kopertowy na fuzariozę?
Test kopertowy należy wykonać w okresie kwitnienia pszenicy, od końca maja do początku lipca, szczególnie gdy warunki pogodowe sprzyjają rozwojowi choroby – przy podwyższonej wilgotności i umiarkowanej temperaturze od 0 do 22°C.
Jakie fungicydy są obecnie skuteczne przeciwko fuzariozie kłosów?
Po wycofaniu epoksykonazolu i propikonazolu, obecnie dostępne są: metkonazol, tebukonazol oraz protiokonazol. Zabieg wykonuje się w terminie T3, nakierowany na ochronę kłosów w okresie kwitnienia pszenicy.
