Cykl artykułów o WPR rozpoczynamy od przybliżenia jej początków. Historia Wspólnej Polityki Rolnej sięga lat pięćdziesiątych ubiegłego wieku. Powstała w 1958 r., wprowadzono ją na podstawie traktatów rzymskich.
Trzon WPR stanowią dwa filary. Pierwszy z nich określa politykę cenowo-rynkową (dopłaty bezpośrednie, finansowanie interwencji na rynku i działań ochronnych), która ma na celu podnoszenie produktywności i stabilizację rynku. Na potrzeby finansowania WPR powołano do życia Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji w Rolnictwie (EAGGF, ang. European Agriculture Guidance and Guarantee Fund). Został on wydzielony z budżetu wspólnotowego. Obecnie działania w pierwszym filarze pochłaniają 90% EAGGF.
Drugi filar określa politykę strukturalną Unii Europejskiej, która służy wyrównywaniu warunków rozwoju w różnych regionach wspólnoty. Chodzi o zagwarantowanie odpowiedniego poziomu życia mieszkańcom terenów wiejskich.
W latach pięćdziesiątych gospodarstwa we Francji, RFN, Włoszech, Belgii, Holandii i Luksemburgu (należących do Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej) nie różniły się znacznie od polskich gospodarstw w momencie akcesji Polski do Unii Europejskiej. Cechą charakterystyczną było wysokie rozdrobnienie i mała produktywność. W chwili obecnej to rolnicy z Unii Europejskiej osiągają najwyższą na świecie wydajność z 1 ha upraw. W ciągu ostatniego półwiecza zarobki osób utrzymujących się z roli na terenie UE zrównały się z dochodami pracowników w innych sektorach gospodarki. To głównie zasługa strategii obranej we Wspólnej Polityce Rolnej.
Przez pierwsze dwie dekady była ona ukierunkowana na unowocześnianie technik produkcji rolnej oraz zwiększanie produkcji, co w konsekwencji miało doprowadzić do uniezależnienia Wspólnoty Europejskiej od żywności pochodzącej z importu. Produkcja wewnętrzna miała zaspokoić rosnący popyt. System opierał się na stymulacji podaży poprzez utrzymywanie wysokich cen artykułów rolnych, co było możliwe jedynie poprzez nałożenie wysokich ceł importowych. Z budżetu wspólnotowego oraz budżetów krajów członkowskich płynęły olbrzymie środki na rozwój infrastruktury terenów wiejskich. I o ile taka strategia dawała stabilizację na rynku wewnętrznym, to kraje ościenne krytykowały system za destabilizowanie rynku międzynarodowego. Wkrótce po osiągnięciu poziomu produkcji zapewniającego zaspokojenie wewnętrznego popytu, pojawiły się problemy z nadprodukcją. Towary pochodzące ze Wspólnoty nie były w stanie konkurować cenowo na rynku zewnętrznym. W trakcie pogoni za wyśrubowanymi normami ucierpiało także środowisko naturalne, na co niewielu decydentów zwracało wcześniej uwagę.
W latach osiemdziesiątych zdecydowano się zatem na zmiany. Nowym priorytetem miał być wzrost konkurencyjności na światowym rynku, osiągnięty możliwie najniższym kosztem dla środowiska naturalnego. Mieszkańcy wsi mieli zachować szczególne traktowanie, by poziom ich dochodów pozostał na stałym poziomie. Dzięki temu udało się przetrwać kryzys związany ze znaczną nadprodukcją towarów rolnych.
Kolejną poważną reformę przeprowadzono w roku 2003, porozumienie zawarto w Luksemburgu. To ono nadało kształt WPR na kolejne 10 lat, do roku 2013. To właśnie wtedy wprowadzono system jednolitej płatności, który jedynie w części uzależniony jest od wyników produkcji. U podstaw nowej Wspólnej Polityki Rolnej znalazły się trzy zasady: zasada wspólnego rynku, zasada preferencji Wspólnoty oraz zasada solidarności finansowej. Pierwsza z nich gwarantuje swobodny przepływ towarów rolnych między krajami członkowskimi. Druga, daje pierwszeństwo zbytu towarom rolnym wytworzonym na terenie Unii. Trzecia zasada zobowiązuje wszystkie kraje członkowskie do przyjęcia na siebie części kosztów prowadzenia Wspólnej Polityki Rolnej.
W 2008 roku przeprowadzono ocenę funkcjonowania WPR, tak zwane „health check”. Zebrane wtedy w licznych analizach dane posłużyły do skorygowania błędów i opracowania nowelizacji unijnej polityki rolnej. Wejdzie ona w życie po zakończeniu obecnego sześcioletniego cyklu, w roku 2014. Współczesne zmiany Wspólnej Polityki Rolnej będą miały kluczowe znaczenie dla kształtu rolnictwa europejskiego w nadchodzących latach.
