Polskie rolnictwo przeżywa historyczne załamanie koniunktury. Wskaźnik IRG SGH spadł w I kwartale 2026 roku o rekordowe 12,6 pkt, osiągając poziom -26,9 pkt. To największy kwartalny spadek w 30-letniej historii badań Instytutu Rozwoju Gospodarczego Szkoły Głównej Handlowej. Przyczyny to przede wszystkim niskie ceny skupu płodów rolnych, spadek produkcji i załamanie nastrojów rolników.
Jak głęboki jest kryzys koniunktury w porównaniu do poprzednich wstrząsów gospodarczych?
Spadek wskaźnika koniunktury rolnej o 12,6 pkt w I kwartale 2026 roku przewyższa wszystkie wcześniejsze kryzysy. Podczas globalnego kryzysu finansowego z lat 2008-2009 wskaźnik spadł o około 10 pkt, a podczas kryzysu energetycznego z 2022 roku o 11,6 pkt. Główny wskaźnik koniunktury w rolnictwie (IRGAGR) osiągnął poziom -26,9 pkt, co oznacza pogorszenie o 7,2 pkt w porównaniu do analogicznego okresu rok wcześniej.
Badanie zostało zrealizowane przez dr. Konrada Walczyka z IRG SGH na próbie 2378 gospodarstw rolnych w styczniu i lutym 2026 roku. Wartość wskaźnika wyrównanych przychodów pieniężnych obniżyła się aż o 15,1 pkt, podczas gdy wskaźnik zaufania rolników spadł o 7,6 pkt.
Jakie są główne przyczyny załamania koniunktury w gospodarstvach?
Niskie ceny skupu płodów rolnych stanowią główny czynnik pogorszenia sytuacji. Pszenica konsumpcyjna osiąga ceny około 720 zł/t, pszenica paszowa 620-700 zł/t netto, podczas gdy kukurydza sucha kosztuje 660-780 zł/t. Ceny zbóż znajdują się na poziomach porównywalnych do tych z ostatniego kwartału 2007 roku, co oznacza 18-letnie cofnięcie się cenowe.
Jednocześnie koszty produkcji wzrosły dramatycznie. Ceny środków do produkcji rolniczej wzrosły o 140 procent, nawozy podrożały 2,5-krotnie, a maszyny rolnicze ponad 3-krotnie. Średnia krajowa cena skupu pszenicy za okres 11 kwartałów poprzedzających I półrocze 2026 roku wyniosła 84,45 zł za 1 dt według danych GUS.
Które regiony Polski najbardziej ucierpiały w kryzysie?
Najbardziej pogorszyła się sytuacja ekonomiczna gospodarstw położonych w makroregionie środkowozachodnim. Region ten charakteryzuje się intensywną produkcją zbożową, co czyni go szczególnie wrażliwym na spadek cen skupu głównych płodów rolnych. Pszenżyto osiąga obecnie ceny 560-670 zł/t, żyto 500-660 zł/t, a jęczmień 590-730 zł/t, co przy wzroście kosztów produkcji znacząco obciąża gospodarstwa tej części kraju.
Spadek produkcji w połączeniu z załamaniem się nastrojów rolników szczególnie dotknął gospodarstwa specjalizujące się w produkcji zbożowej, które stanowią trzon rolnictwa w tym makroregionie.
Jakie konsekwencje długoterminowe czekają polskie gospodarstwa?
Historyczny spadek wskaźnika koniunktury IRG SGH sygnalizuje głębokie problemy strukturalne polskiego rolnictwa. Rosnące zadłużenie gospodarstw w połączeniu ze spadkiem przychodów może prowadzić do fali bankructw w sektorze rolniczym. Gospodarstwa będą zmuszone do ograniczenia inwestycji, co może wpłynąć na konkurencyjność polskiego rolnictwa w dłuższej perspektywie.
Załamanie się zaufania rolników, wyrażające się spadkiem wskaźnika o 7,6 pkt, może również wpłynąć na decyzje dotyczące przyszłych upraw i planów rozwojowych. Spodziewany spadek wzrostu gospodarczego może dodatkowo pogorszyć sytuację sektora rolnego.
Najczęściej zadawane pytania
O ile spadł wskaźnik koniunktury rolnej IRG SGH w I kwartale 2026?
Wskaźnik koniunktury rolnej spadł o rekordowe 12,6 pkt w I kwartale 2026 roku, osiągając poziom -26,9 pkt. To największy kwartalny spadek w 30-letniej historii badań IRG SGH. Wartość wskaźnika jest niższa niż przed rokiem o 7,2 pkt.
Jakie są aktualne ceny zbóż w marcu 2026?
Pszenica konsumpcyjna kosztuje około 720 zł/t, pszenica paszowa 620-700 zł/t netto. Kukurydza sucha osiąga ceny 660-780 zł/t, jęczmień 590-730 zł/t, pszenżyto 560-670 zł/t, a żyto 500-660 zł/t. Ceny są porównywalne do poziomów z 2007 roku.
Ile gospodarstw rolnych uczestniczyło w badaniu IRG SGH?
Badanie zostało przeprowadzone na próbie 2378 gospodarstw rolnych w styczniu i lutym 2026 roku przez dr. Konrada Walczyka z Instytutu Rozwoju Gospodarczego SGH. Próba obejmuje reprezentatywną grupę polskich gospodarstw rolnych z różnych regionów kraju.
Który region Polski najbardziej ucierpiał w kryzysie?
Najbardziej pogorszyła się sytuacja ekonomiczna gospodarstw w makroregionie środkowozachodnim. Region ten, charakteryzujący się intensywną produkcją zbożową, jest szczególnie wrażliwy na spadek cen skupu głównych płodów rolnych przy jednoczesnym wzroście kosztów produkcji.
