Preparaty mikrobiologiczne pozwalają rolnikom uzyskać większe plony przy jednoczesnym ograniczeniu dawek nawozów mineralnych. Obecnie zarejestrowanych jest 315 nawozowych produktów mikrobiologicznych, o prawie 100 więcej niż rok wcześniej.
Badania potwierdzają skuteczność tych rozwiązań – produkty mikrobiologiczne mogą podnosić plonowanie nawet o 10-20% bez konieczności zwiększania dawek konwencjonalnych nawozów. W Polsce na 2848 zarejestrowanych środków ochrony roślin, 51 pozycji stanowią preparaty mikrobiologiczne, co oznacza 1,7% całego rynku.
Mechanizm działania tych preparatów opiera się głównie na bakteriach wiążących azot atmosferyczny. Bakterie symbiotyczne jak Rhizobium, Bradyrhizobium czy Sinorhizobium tworzą brodawki korzeniowe na roślinach bobowatych, dostarczając nawet 200-500 kg azotu na hektar rocznie. Z kolei bakterie wolnożyjące, w tym Azotobacter, Azospirillum czy Pseudomonas, mogą wzbogacić glebę o 5-30 kg azotu na hektar.
Kluczową rolę odgrywa również optymalne zaopatrzenie roślin w siarkę, która zwiększa odporność na stresy biotyczne i abiotyczne. Siarka stymuluje syntezę lignin – związków o małej podatności na rozkład przez chorobotwórcze mikroorganizmy. Dodatkowo wpływa na produkcję naturalnych fungicydów, jak siarkowodór niszczący grzyby na blaszkach liściowych.
Państwo wspiera wdrażanie produktów mikrobiologicznych poprzez system dopłat. Za stosowanie mikrobiologicznych środków ochrony roślin rolnicy otrzymują 89,89 euro na hektar (około 380 zł), natomiast za nawozowe produkty mikrobiologiczne – 22,47 euro na hektar (około 100 zł). Od 2023 roku funkcjonuje ekoschemat „Biologiczna ochrona upraw”.
Rejestracja szczepionek bakteryjnych wymaga przeprowadzenia dwuletnich badań w Instytucie Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach. Produkty w formie zliofilizowanego proszku zachowują właściwości do trzech lat, nawet w trudniejszych warunkach temperaturowych. Optymalną temperaturą dla działania zarodników grzybów jest 25°C przy wilgotności powyżej 80%.
Dzięki symbiozie grzybów mikoryzowych z korzeniami roślin, rośliny otrzymują nawet 90% więcej azotu, 75% więcej potasu i dwukrotnie więcej fosforu w porównaniu do roślin bez tej symbiozy. W glebach użytkowanych rolniczo sucha masa mikroorganizmów wynosi od 110 do 1940 kg na hektar, co pokazuje ogromny potencjał biologiczny gleby. To szczególnie ważne w kontekście rosnących cen nawozów mineralnych, które mogą wzrosnąć nawet o 30%.
