Unia Europejska przygotowuje rewolucyjne zmiany w systemie dopłat po 2027 roku. Młodzi rolnicy otrzymają specjalny Starter Pack zawierający premie, preferencyjne kredyty i ułatwienia w przejmowaniu gospodarstw. Jednocześnie starsi rolnicy, którzy przeszli na emeryturę, mogą stracić dostęp do dopłat obszarowych już od 2032 roku.
Jakie wsparcie otrzymają młodzi rolnicy w nowym pakiecie startowym?
Starter Pack dla młodych rolników, który ma zostać wprowadzony po 2028 roku, będzie składał się z trzech głównych elementów. Pierwszym jest pomoc na start w postaci premii bezpośrednich. Obecnie w Polsce młodzi rolnicy mogą otrzymać premię w wysokości 200 tys. zł, a od 2026 roku kwota ta wzrośnie do 300 tys. zł dla prowadzących produkcję zwierzęcą.
Drugi element to wsparcie inwestycyjne obejmujące dotacje na zakup maszyn rolniczych i budowę obiektów gospodarczych. Trzeci filar stanowią instrumenty finansowe – preferencyjne kredyty, gwarancje bankowe oraz dopłaty do oprocentowania. ARiMR systematycznie zwiększa środki dostępne na kredyty dla tej grupy beneficjentów.
Średnia kwota wsparcia na hektar w nowym systemie ma wynosić od 130 do 240 euro, co przy obecnym kursie oznacza około 560-1030 zł za hektar.
Dlaczego UE stawia na wsparcie młodego pokolenia rolników?
Statystyki pokazują dramatyczny spadek liczby młodych rolników w Unii Europejskiej. Obecnie w całej UE jest około 960 tys. rolników poniżej 40 roku życia, co stanowi zaledwie 11% wszystkich prowadzących gospodarstwa. Szczególnie alarmująca jest sytuacja najmłodszych – poniżej 25 lat jest tylko 52 tys. rolników, czyli 1% ogółu.
Między 2010 a 2023 rokiem z sektora rolnego w UE wypadło 3,6 mln gospodarstw – z 12 mln spadła do 8,4 mln. Liczba młodych rolników zmniejszyła się z 1,1 mln do 960 tys. W Polsce średnia powierzchnia gospodarstwa młodego rolnika wynosi około 21 hektarów.
Te dane skłoniły Brukselę do przygotowania kompleksowego programu wsparcia, mającego zatrzymać exodus młodych ludzi z rolnictwa i zapewnić ciągłość produkcji żywności w Europie.
Które dopłaty stracą starsi rolnicy po 2032 roku?
Jedna z najbardziej kontrowersyjnych propozycji UE dotyczy stopniowego wygaszania dopłat obszarowych dla rolników, którzy przeszli na emeryturę. Od 2032 roku rolnicy, którzy osiągnęli wiek emerytalny i pobierają świadczenie emerytalne, nie będą już otrzymywać wsparcia obszarowego.
Do 2032 roku państwa członkowskie mają obowiązek ograniczyć płatności dla osób, które formalnie zakończyły działalność rolniczą. Zmiany w nowej WPR mogą oznaczać znaczące straty dla tej grupy beneficjentów.
Redukcja budżetu WPR
Planowane zmiany wiążą się również ze znaczącym cięciem budżetu Wspólnej Polityki Rolnej. Obecny budżet WPR dla całej UE wynosi około 61,4 mld euro rocznie, a po zmianach miałby spaść do około 42,9 mld euro. W Polsce oznacza to spadek z około 5 mld euro rocznie do około 3,5 mld euro.
Obecnie średnia wysokość wszystkich dopłat bezpośrednich w Polsce wynosi 263 euro na hektar. Komisja Europejska prowadzi intensywne debaty nad kształtem reformy, która ma być gotowa przed końcem obecnej kadencji.
Najczęściej zadawane pytania
Od kiedy młodzi rolnicy będą mogli skorzystać ze Starter Pack?
Starter Pack dla młodych rolników ma zostać wprowadzony po 2028 roku, w ramach nowej perspektywy finansowej UE. Obecnie młodzi rolnicy mogą otrzymać premię 200 tys. zł, a od 2026 roku nawet 300 tys. zł dla prowadzących produkcję zwierzęcą.
Czy wszyscy starsi rolnicy stracą dopłaty od 2032 roku?
Dopłaty obszarowe stracą tylko ci rolnicy, którzy osiągnęli wiek emerytalny i pobierają świadczenie emerytalne. Rolnicy aktywni zawodowo, nawet w wieku emerytalnym, będą mogli nadal otrzymywać wsparcie.
O ile spadną dopłaty w Polsce po reformie WPR?
Budżet WPR w Polsce ma spaść z około 5 mld euro rocznie do około 3,5 mld euro. Oznacza to redukcję o około 30% środków przeznaczonych na wsparcie polskich rolników.
