Mechanizm CBAM w pełni obowiązuje od stycznia 2026 roku, drastycznie podnosząc koszty importu nawozów spoza UE. Analitycy przewidują wzrosty cen o 10-30%, a mocznik może podrożeć o 45% do 2030 roku.
Unijny system podatku węglowego CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) od 1 stycznia 2026 roku przeszedł z fazy raportowania do rzeczywistych opłat. Importerzy nawozów z krajów takich jak Chiny, Egipt czy USA muszą teraz wykupywać certyfikaty emisyjne, co bezpośrednio przekłada się na wzrost kosztów produktów dla polskich rolników.
Prognozy wzrostów sięgają nawet 45 procent
Analitycy Rabobanku przedstawili szczegółowe prognozy wpływu CBAM na poszczególne typy nawozów. Ceny amoniaku w UE mogą wzrosnąć w 2026 roku o 10-20 procent, mocznika o około 10-15 procent, a fosforanu amonu (DAP) o 2-5 procent. Najbardziej pesymistyczne scenariusze mówią o wzroście cen mocznika nawet o 45 procent do 2030 roku.
Według ekspertów branżowych możliwe są trzy scenariusze rozwoju sytuacji: minimalny wzrost cen o 10-15 procent, umiarkowany wzrost o około 25 procent oraz wysoki wzrost sięgający 30-40 procent w perspektywie kilku lat. Nawozy azotowe mogą stać się droższe w całej Unii Europejskiej nawet o 50 procent do 2030 roku.
Aktualne ceny na polskim rynku
Monitorowanie cen z lutego 2026 roku pokazuje, że saletra amonowa jest dostępna w przedziale cenowym 1590-1650 zł za tonę, rzadko poniżej 1570 zł/t. Saletra amonowa Pulan (34% N) kosztuje około 1694 zł/t, co oznacza wzrost o 6,9 procent w skali miesiąca. Mocznik Pulrea (46% N) osiągnął poziom około 2201 zł/t, drożejąc o 2,6 procent.
Saletrosan 26 wyceniany jest w przedziale 1560-1600 zł/t, podczas gdy Saletrosan 30 kosztuje o 50-60 zł więcej za tonę. Najnowsze dane z 4 lutego 2026 roku wskazują cenę saletry amonowej na poziomie 1648 zł/t, a Saletrosanu na 1670 zł/t.
| Rodzaj nawozu | Cena (zł/t) | Zmiana m/m |
|---|---|---|
| Saletra Amonowa (34%) | 1550-1650 | Wzrost |
| Mocznik (z inhibitorem) | 2150-2250 | Stabilizacja |
| Polifoska 6 | 2400-2550 | Stabilizacja |
| Sól Potasowa | 1580-1660 | Spadek |
Polscy producenci zyskują przewagę
Paradoksalnie, mechanizm CBAM może wzmocnić pozycję krajowych producentów nawozów, takich jak Grupa Azoty. Ich produkty nie są obciążone podatkiem węglowym, co daje im większą przewagę konkurencyjną na polskim rynku w porównaniu do importowanych odpowiedników.
Eksperci Wielkopolskiej Izby Rolniczej zwracają uwagę, że 70 procent europejskiego importu nawozów azotowych pochodzi z pięciu krajów: Rosji, Egiptu, Maroka, Algierii oraz Trynidadu i Tobago. Wszystkie te kierunki są teraz obciążone dodatkowymi kosztami certyfikatów emisyjnych. Wprowadzenie CBAM skutkuje tym, że import nawozów drastycznie spadł w porównaniu z poprzednimi latami.
Nawozy stanowią 15-30 procent całkowitych kosztów produkcji rolnej, co oznacza, że wzrosty cen będą miały bezpośredni wpływ na rentowność gospodarstw. Pierwsze rozliczenia importerów w ramach mechanizmu CBAM nastąpią w 2027 roku za rok 2026, co może przynieść kolejne korekty cenowe. W takiej sytuacji alternatywą może być mączka bazaltowa jako alternatywa dla droższych nawozów mineralnych.
Bank Światowy w raporcie Commodity Markets Outlook przewiduje, że po wzroście cen nawozów mineralnych w 2025 roku o około 21 procent, rok 2026 przyniesie lekką korektę spadkową na poziomie 5 procent. Będzie to wynikać z uruchomienia nowych mocy produkcyjnych na świecie.
