Sezon 2026 przynosi alarmujące dane o stanie zdrowotności nasion soi oraz nowe wyzwania dla plantatorów buraka cukrowego. Badania Instytutu Ochrony Roślin wykazały, że grzyby rodzaju Diaporthe/Phomopsis zasiedlają nawet ponad 50% nasion soi w próbkach, podczas gdy Minister Rolnictwa wydał 24 marca 2026 roku decyzję o rozszerzeniu rejestracji fungicydu Queen™ na chwościka buraka cukrowego.
Jakie patogeny zagrażają nasionom soi w sezonie 2026?
Przebadane w 2025 roku nasiona soi okazały się być w dramatycznym stopniu zasiedlone przez grzyby patogeniczne. Dominowały grzyby rodzaju Diaporthe/Phomopsis, w tym gatunki D. longicolla oraz D. eres, które porażały nawet ponad 50 procent nasion w próbce.
Główne patogeny identyfikowane przez specjalistów z Instytutu Ochrony Roślin to:
Diaporthe/Phomopsis – najgroźniejsze zagrożenie
Gatunki grzybów Diaporthe longicolla i D. eres wywołują choroby dobrze znane plantatorom soi na świecie: gnicie nasion, zamieranie pędów i strąków oraz raki łodygi. W konsekwencji następuje znaczne pogorszenie plonowania i obniżenie jakości nasion.
Alternaria i Fusarium
Alternaria sprawca plamistości liści soi, nekrozy strąków oraz zgnilizny nasion. Fusarium powoduje fuzaryjną zgorzel szyjki korzeniowej i podstawy łodygi, fuzaryjne więdnięcie oraz fuzaryjne brunatnienie strąków.
Nowe zagrożenia bakteryjne
Naukowcy z IOR-PIB w Poznaniu zidentyfikowali bakterie Pantoea agglomerans jako coraz bardziej istotny patogen soi w Polsce. W 2026 roku bakterię wyizolowano zarówno z części nadziemnych roślin, jak i z nasion. Infekcje objawiają się nieregularnymi, ciemnymi plamami na liściach i łodygach z żółtopigmentowymi otoczkami.
Które choroby liści buraka cukrowego stanowią największe zagrożenie?
Cukrownie kupiły od rolników 18 606 649 ton buraków cukrowych przy średnim plonie 72 ton z hektara, jednak presja chorób pozostaje znacząca. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał 24 marca 2026 roku decyzję o rozszerzeniu rejestracji fungicydu Queen™, otwierając drogę do jego szerszego stosowania.
Chwościk buraka – król patogenów
Chwościk buraka (Cercospora beticola) pozostaje jednym z najgroźniejszych patogenów. W sprzyjających warunkach może prowadzić do strat sięgających nawet kilkudziesięciu procent. Patogen atakuje zarówno buraki cukrowe, jak i ćwikłowe przez cały okres wegetacji, nasilając się w lipcu lub na początku sierpnia.
Brunatna plamistość i mączniak prawdziwy
Brunatna plamistość liści (Ramularia beticola) objawia się początkowo na najstarszych okółkach liści jako nieregularne plamy barwy brunatnoszarej o średnicy 4-7 mm, sięgające czasami 15 mm. Mączniak prawdziwy pojawia się we wczesnej fazie rozwoju i ma negatywny wpływ na plonowanie.
Nowe choroby bakteryjne SBR i RTD
Choroby bakteryjne SBR (Syndrom Niskiej Zawartości Cukru) i RTD (Choroba Gumowatego Korzenia) powodują ogromne straty na plantacjach buraka cukrowego w Europie. SBR wywoływany przez bakterię Candidatus Arsenophonus phytopathogenicus z towarzyszącą fitoplazmą Candidatus Phytoplasma solani prowadzi od utraty zawartości cukru po całkowite zamieranie roślin. Pozytywne dane wskazują, że burak cukrowy pozostaje na plusie w 2026 roku mimo rosnących wyzwań fitosanitarnych.
Jak plantatorzy powinni przygotować się do sezonu 2026?
Produkcja cukru w kraju osiągnęła 2 578 184 ton, jednak liczba plantatorów buraka zmniejszyła się o 883, co zwiększa presję na pozostałych producentów.
Zalecenia dla plantatorów soi
Wiosną 2026 roku plantatorzy soi powinni zwrócić szczególną uwagę na jakość materiału siewnego, zwłaszcza decydując się na użycie nasion z własnego rozmnożenia. Porażone nasiona mogą osłabić wschody i uruchomić choroby już na początku sezonu.
Strategia ochrony buraka cukrowego
W przypadku chorób liści często konieczne były dwa zabiegi fungicydowe, a na wielu plantacjach trzy i więcej. ZPC ocenia presję chorób jako niską do umiarkowaną i mniejszą niż w poprzednich latach, jednak nowa rejestracja Queen™ daje plantatorom dodatkowe narzędzie w walce z chwościkiem.
Najczęściej zadawane pytania
Jak rozpoznać porażenie nasion soi przez grzyby Diaporthe?
Nasiona porażone przez Diaporthe/Phomopsis mają zmienioną barwę, często są pomarszczone lub pokryte drobnymi czarnymi pycnidiami. Dominujące gatunki D. longicolla oraz D. eres mogą zasiedlać nawet ponad 50% nasion w próbce, powodując gnicie nasion i zamieranie pędów.
Kiedy najczęściej pojawia się chwościk buraka cukrowego?
Chwościk buraka (Cercospora beticola) atakuje przez cały okres wegetacji, ale nasilenie występuje w lipcu lub na początku sierpnia. W sprzyjających warunkach może prowadzić do strat plonu sięgających kilkudziesięciu procent.
Czy nowy fungicyd Queen™ jest skuteczny na wszystkie choroby buraka?
Fungicyd Queen™ otrzymał 24 marca 2026 roku rozszerzoną rejestrację szczególnie na chwościka buraka. Środek łączy innowacyjną technologię z szerokim spektrum działania, ale plantatorzy powinni stosować go zgodnie z zaleceniami producenta i w ramach programu rotacji fungicydów.
