Ceny oleju napędowego osiągnęły 7,83 zł za litr według najnowszych maksymalnych cen detalicznych z 9 kwietnia 2026 roku, co znacznie obciąża polskich rolników w kluczowym okresie wiosennych prac polowych. Tymczasem w krajach UE takich jak Hiszpania, Francja czy Dania rolnicy tankują czerwony diesel nawet o 2-3 zł taniej za litr dzięki preferencyjnym stawkom podatkowym.
Jak funkcjonuje czerwone paliwo w krajach Unii Europejskiej?
W Hiszpanii rolnicy otrzymują dotację 20 centów (85 groszy) za litr oleju napędowego do maszyn rolniczych, ale to dopiero początek oszczędności. Aby skorzystać z czerwonego diesla, muszą uzyskać specjalną kartę po spełnieniu trzech warunków: posiadanie zarejestrowanej działalności rolniczej, korzystanie z rolniczego systemu ubezpieczeń społecznych oraz zarejestrowane maszyny rolnicze.
We Francji, Belgii, Danii, Irlandii, Włoszech i Wielkiej Brytanii funkcjonuje podobny system „red diesel” – barwionego paliwa objętego preferencyjną stawką podatkową. Cena zielonego diesla w krajach UE wzrosła ostatnio z 0,75 euro (3,2 zł) do ponad 1,20 euro za litr (5,1 zł/l), co oznacza, że nawet po podwyżkach rolnicy zachodni płacą około 2,7 zł mniej za litr niż polscy.
Kontrola i kary za nadużycia
System czerwonego paliwa jest ściśle kontrolowany. W Hiszpanii za niewłaściwe stosowanie czerwonego diesla grozi kara ponad 12 000 euro (około 51 200 zł). Paliwo oznaczane barwnikiem umożliwia łatwą kontrolę jego przeznaczenia przez odpowiednie służby.
Dlaczego obecny system zwrotu akcyzy w Polsce nie wystarcza?
Od 1 stycznia 2026 roku wzrosła opłata paliwowa dla diesla do poziomu 453,52 zł za 1000 litrów, co oznacza wzrost o około 17 zł względem 2025 roku. Prezydent Karol Nawrocki podpisał wprawdzie nowelizację ustawy ułatwiającą rolnikom ubieganie się o zwrot podatku akcyzowego, ale system ten ma poważne wady.
Wielkopolska Izba Rolnicza wskazuje, że obecny mechanizm częściowego zwrotu podatku akcyzowego jest skomplikowany administracyjnie i nie daje natychmiastowej ulgi kosztowej. Rolnicy, którzy zaopatrzyli się w olej napędowy na przełomie roku, mają już wyczerpany lub zerowy roczny limit zwrotu, podczas gdy sytuacja ekonomiczna gospodarstw systematycznie się pogarsza.
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi poinformowało, że wnioski o zwrot można składać od 1 sierpnia do 1 września 2025 roku, ale to rozwiązanie nie nadąża za gwałtownie rosnącymi cenami paliw.
Kiedy Polska może wprowadzić czerwony diesel rolniczy?
Wielkopolska Izba Rolnicza oficjalnie wystąpiła z wnioskiem o wprowadzenie w Polsce tzw. paliwa rolniczego. „W związku ze wzrastającymi cenami paliw oraz pogarszającą się sytuacją ekonomiczną gospodarstw rolnych, wnioskujemy o podjęcie działań legislacyjnych umożliwiających rolnikom zaopatrywanie się w paliwo rolnicze” – informuje samorząd rolniczy.
Obecne warunki ekonomiczne w rolnictwie są najgorsze od 17 lat, co dodatkowo wzmacnia argumenty za wprowadzeniem preferencyjnego systemu. Czerwony diesel, mimo identycznych właściwości technicznych jak standardowy olej napędowy, zapewniłby natychmiastową ulgę kosztową bez dodatkowych obowiązków administracyjnych.
W Polsce ceny paliw są obecnie regulowane przez mechanizm maksymalnej ceny detalicznej wprowadzony ustawą „Ceny Paliwa Niżej” (CPN), która weszła w życie 29 marca 2026 roku. System ten jednak nie uwzględnia specyficznych potrzeb sektora rolniczego, który w okresie intensywnych prac polowych zużywa znaczne ilości paliwa.
Argumenty za wprowadzeniem systemu
Przedstawiciele izb rolniczych podkreślają, że czerwone paliwo jest prostsze administracyjnie niż częściowy zwrot podatku akcyzowego i co najważniejsze – zapewnia natychmiastową ulgę kosztową. System uznawany jest za efektywniejszy i bardziej przejrzysty niż funkcjonujący mechanizm zwrotu, który wiąże się z dodatkowymi kosztami administracyjnymi.
Najczęściej zadawane pytania
Ile kosztuje obecnie olej napędowy dla rolników?
Według maksymalnych cen detalicznych z 9 kwietnia 2026 roku olej napędowy kosztuje 7,83 zł za litr. To wzrost z poziomu 7,87 zł z 8 kwietnia, przy czym ceny regularnie przekraczają 8 zł za litr w kluczowym momencie wiosennych prac polowych.
Czy czerwone paliwo różni się jakością od zwykłego diesla?
Nie, czerwony diesel ma identyczne właściwości techniczne jak standardowy olej napędowy. Jedyną różnicą jest dodany barwnik, który służy do kontroli przeznaczenia paliwa i preferencyjne stawki podatkowe, które obniżają cenę.
Które kraje UE stosują system czerwonego paliwa?
System czerwonego diesla funkcjonuje w Belgii, Danii, Francji, Hiszpanii, Irlandii, Włoszech i Wielkiej Brytanii. W tych krajach rolnicy płacą za paliwo rolnicze nawet 2-3 zł mniej za litr niż w Polsce dzięki preferencyjnym stawkom podatkowym.
