Polskie rolnictwo przeżywa najgorszy kryzys od ponad 17 lat. Syntetyczny wskaźnik koniunktury w rolnictwie (SWKR) spadł w marcu 2026 r. do 98,4 pkt – najniższego poziomu od lutego 2009 r. Równocześnie ceny skupu produktów rolnych spadają już czwarty miesiąc z rzędu, podczas gdy koszty produkcji rosną w zawrotnym tempie.
Jak drastycznie spadł wskaźnik koniunktury w pierwszym kwartale 2026?
Według najnowszego raportu Instytutu Rozwoju Gospodarczego SGH (IRG SGH), wskaźnik koniunktury w rolnictwie (IRGAGR) runął do poziomu -26,9 pkt. To tąpnięcie o 12,6 pkt w ciągu zaledwie jednego kwartału. W styczniu 2026 r. wartość SWKR spadła już do 99,3 punktu, co było najgorszym wynikiem od ponad dwóch lat.
Największy spadek wskaźnika od trzech dekad potwierdza systemowy charakter problemów polskiego sektora rolnego. Arkadiusz Zalewski z Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej PIB w Warszawie ostrzega, że sytuacja wymaga natychmiastowych działań strukturalnych.
O ile wzrosły koszty produkcji rolniczej w ostatnich latach?
Od 2007 roku środki produkcji dla rolnictwa podrożały średnio o 140 proc., podczas gdy inflacja wyniosła około 85 proc. Nawozy mineralne podrożały ponad 2,5-krotnie (o 161 proc.), nośniki energii wzrosły dwukrotnie, a maszyny rolnicze podrożały ponad trzykrotnie (o 214 proc.).
Szczególnie dramatyczna jest sytuacja na rynku paliw. W marcu 2026 r. ceny wzrosły o 8,5 proc. rok do roku oraz o 15,4 proc. w ciągu zaledwie jednego miesiąca. Ten wzrost bezpośrednio przełożył się na koszty wiosennych zabiegów agrotechnicznych.
Rolnicy borykają się również z rekordowymi kosztami ziemi. Ceny gruntów rolnych sięgają nawet 200 tys. zł za hektar w niektórych regionach kraju, co dodatkowo obciąża budżety gospodarstw.
Jak bardzo spadły ceny skupu produktów rolnych?
W lutym 2026 roku ceny skupu produktów rolnych były niższe rok do roku o blisko 10 proc. – dokładnie o 9,9 proc. To już czwarty miesiąc z rzędu spadków cen oferowanych rolnikom przez przetwórców i skupy.
Szczególnie dramatyczna sytuacja panuje na rynku mleka. Ceny skupu mleka w lutym br. były najniższe od 4 lat, co szczególnie dotknęło gospodarstwa mleczne. Kombinacja rosnących kosztów pasz, energii i spadających cen mleka stawia pod znakiem zapytania rentowność całej branży.
Eksperci prognozują, że nie wszystkie gospodarstwa przetrwają obecny kryzys. Szczególnie zagrożone są małe i średnie przedsiębiorstwa rolnicze, które nie mają rezerw finansowych na przetrwanie długotrwałego okresu ujemnej rentowności.
Najczęściej zadawane pytania
Kiedy spodziewać się poprawy koniunktury w rolnictwie?
Analitycy IRG SGH nie przewidują szybkiej poprawy sytuacji. Przy obecnej relacji kosztów do cen, poprawa może nastąpić najwcześniej w drugiej połowie 2026 r., pod warunkiem stabilizacji cen paliw i nawozów.
Które branże rolnicze są najbardziej zagrożone?
Największe problemy dotykają producentów mleka, trzody chlewnej oraz gospodarstwa wielkoobszarowe o wysokich kosztach stałych. Mleczarstwo cierpi z powodu najniższych od 4 lat cen skupu przy rosnących kosztach pasz.
Jakie wsparcie mogą otrzymać rolnicy w kryzysie?
Ministerstwo Rolnictwa rozważa wprowadzenie dodatkowych programów wsparcia płynnościowego oraz przyspieszenie wypłat z WPR. Kluczowe będzie również wsparcie inwestycji w technologie energooszczędne i uniezależniające od importowanych środków produkcji.
