Ministerstwo Klimatu i Środowiska przygotowało projekt ustawy UDER 81, który radykalnie przyspieszy działanie Inspekcji Ochrony Środowiska. Wojewódzki inspektor będzie miał 50 dni na przeprowadzenie kontroli, a postanowienia wydawane w 14 dni. Równocześnie meteorolodzy ostrzegają przed najgorętszym latem od 1850 roku.
Podczas konferencji 20 lutego 2026 roku w Warszawie wiceministra Anita Sowińska i Główny Inspektor Hanna Kończal przedstawiły największą reformę IOŚ od 2018 roku. Nowe przepisy mają rozwiązać problem zaległości – na 31 grudnia 2024 roku nierozpatrzonych pozostawało 1410 wniosków, czyli 13 procent wszystkich złożonych. Marszałkowie województw mieli zaległość 1070 wniosków, co stanowi 22 procent.
Reforma wprowadza jasne terminy dla organów kontrolnych. Wojewódzki inspektor ochrony środowiska będzie miał obowiązek przeprowadzić kontrolę w ciągu 50 dni od wpłynięcia wniosku, a postanowienie musi wydać w 14 dni po zakończeniu kontroli. Przedsiębiorcy, którzy utrudniają kontrole, będą karani finansowo od 10 tysięcy do 100 tysięcy złotych. Szczegóły tego procesu opisuje koniec przewlekłości IOŚ w procedurach administracyjnych.
Jednocześnie klimatolodzy publikują alarmujące prognozy na nadchodzące miesiące. Średnia globalna temperatura może wzrosnąć o 1,46 stopnia Celsjusza względem epoki przedindustrialnej, co oznaczałoby najcieplejszy rok od początku systematycznych pomiarów w 1850 roku. Styczeń 2026 był piątym najcieplejszym pierwszym miesiącem roku w historii.
Szczególnie trudne warunki przewidywane są na lipiec i sierpień 2026 roku, gdy temperatury w Polsce mogą regularnie przekraczać 30 stopni Celsjusza. Zjawisko El Niño wzmacnia ryzyko długotrwałych fal upałów przeplatanych gwałtownymi burzami. Dla porównania – upały w lecie 2025 spowodowały śmierć 24 tysięcy Europejczyków i straty infrastrukturalne sięgające 45 miliardów euro. Analitycy przewidują, że straty rolnictwa mogą sięgnąć 6,5 mld zł w wyniku ekstremalnych temperatur.
Nowe regulacje IOŚ obejmują także wprowadzenie progów łącznych kar, co ma ograniczyć ich kumulację, oraz możliwość prowadzenia kontroli w oparciu o dane z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W strukturze Inspekcji działa Główny Inspektorat oraz 16 wojewódzkich inspektoratów, które będą musiały dostosować się do przyspieszonych procedur. Szybsze kontrole rolników będą mogły być realizowane już od marca 2026 roku.
Paradoksalnie, mimo odczuwalnej zimy w Polsce, dane europejskiego programu Copernicus pokazują, że styczeń 2026 był najzimniejszy w Europie od 2010 roku, ale globalnie temperatury nadal utrzymywały się powyżej normy. Eksperci podkreślają, że lokalne ochłodzenia nie zmieniają ogólnego trendu ocieplenia klimatu, który będzie miał bezpośredni wpływ na efektywność nowych, przyspieszonych kontroli środowiskowych.
