Susza rolnicza w Polsce osiąga w 2026 roku zasięg, którego nie notowano od lat. Najnowszy, czwarty raport Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa (IUNG) obejmujący okres od 20 kwietnia do 20 czerwca 2026 roku wskazuje, że deficyt wody zagraża już dziewięciu grupom upraw, a klimatyczny bilans wodny dla całego kraju wynosi alarmujące -114,6 mm. Zbliżające się upały z temperaturami do 38°C – prognozowanymi przez IMGW – mogą nieodwracalnie pogłębić straty w plonach.
Jak wygląda zasięg suszy rolniczej w Polsce w czerwcu 2026 roku?
Blisko trzy czwarte powierzchni Polski charakteryzuje się niewystarczającym nasyceniem gleby wodą – wynika z map wilgotności opracowanych przez IMGW. System Monitoringu Suszy Rolniczej (SMSR), prowadzony przez IUNG, potwierdza, że sytuacja pogarsza się z okresu na okres. W czwartym raporcie po raz pierwszy w sezonie 2026 odnotowano zagrożenie suszą dla kukurydzy na ziarno i kukurydzy na kiszonkę, co oznacza, że lista gatunków zagrożonych rośnie nieprzerwanie od wiosny.
Polskie rolnictwo zmaga się obecnie z jedną z najpoważniejszych susz nie tylko w Europie, ale i na tle globalnym. Lokalne, intensywne opady, które sporadycznie pojawiały się w maju i czerwcu, nie są w stanie odwrócić negatywnego trendu – silne parowanie przy wysokich temperaturach błyskawicznie niweluje efekty nawet kilkugodzinnej ulewy. Warto przypomnieć, że jeszcze kilka lat temu susza rolnicza w Polsce nie była uznawana za zjawisko powszechne – dziś stała się regularnym zagrożeniem dla produkcji roślinnej.
Co mówi klimatyczny bilans wodny (KBW) za okres kwiecień–czerwiec 2026?
Średnia wartość klimatycznego bilansu wodnego dla Polski w czwartym okresie raportowania (21 kwietnia – 20 czerwca 2026 roku) wyniosła -114,6 mm. W porównaniu z poprzednim okresem raportowania to poprawa zaledwie o 4 mm – praktycznie niezauważalna z perspektywy potrzeb wodnych roślin uprawnych.
Najgorsza sytuacja panuje w dwóch województwach. W podkarpackim KBW osiągnął -185 mm, a w lubelskim -183 mm. Obie wartości wskazują na ekstremalny deficyt wody, który bezpośrednio przekłada się na kondycję roślin i przewidywane plony. Dla porównania – wartość KBW poniżej -100 mm jest już uznawana za sygnał alarmowy dla większości gatunków uprawnych.
Które uprawy są zagrożone i w ilu gminach stwierdzono suszę?
Czwarty raport IUNG wskazuje dziewięć grup roślin, dla których oficjalnie stwierdzono zagrożenie suszą rolniczą. Skala problemu jest bardzo zróżnicowana w zależności od gatunku.
Zboża jare i ozime – susza w ponad połowie kraju
Zboża jare to grupa najszerzej dotknięta przez suszę – zagrożenie stwierdzono w 1547 gminach, czyli około 63 proc. wszystkich gmin w Polsce. W województwach kujawsko-pomorskim i mazowieckim problem dotyczy 100 proc. gmin. Zboża ozime są w nieco lepszej sytuacji – suszę odnotowano w 1388 gminach (55 proc. kraju), przy czym kujawsko-pomorskie, mazowieckie i lubelskie również wykazują niemal pełne pokrycie obszarów zagrożonych. Rolnicy z tych regionów, którzy wiosną realizowali wiosenne nawożenie azotowe w zbożach ozimych, mogą teraz obserwować, jak susz niweluje efekty tych zabiegów.
Owoce miękkie i krzewy – truskawki w 1182 gminach
Truskawki objęte są suszą w 1182 gminach (47 proc. gmin). Krzewy owocowe dotknięte są w 711 gminach, natomiast drzewa owocowe – na razie w 14 gminach (około 0,5 proc. kraju), przy czym zagrożenie koncentruje się w województwach południowo-wschodnich.
Rzepak, rośliny strączkowe i kukurydza
Rzepak i rzepik zagrożone są w 206 gminach, głównie w lubelskim i podkarpackim. Rośliny strączkowe – w 123 gminach. Kukurydza na ziarno i kukurydza na kiszonkę po raz pierwszy w sezonie 2026 znalazły się na liście zagrożonych upraw – obecnie suszę stwierdzono dla każdej z tych grup w 72 gminach (około 2 proc. kraju), z koncentracją w lubelskim i podkarpackim. Wcześniej pierwsze raporty IUNG z 2026 roku alarmowały o suszy w 334 gminach – dziś liczba ta jest wielokrotnie wyższa.
Jak upały do 38°C zapowiadane przez IMGW wpłyną na uprawy?
Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej (IMGW) prognozuje, że Polska stoi przed jednym z najgorętszych weekendów sezonu – temperatury mają sięgać nawet 38°C. Lokalnie możliwe są gwałtowne burze z ulewnym deszczem i silnym wiatrem, jednak rolnicy nie powinni traktować ich jako rozwiązania problemu suszy.
Przy temperaturze powietrza powyżej 35°C rośliny wchodzą w stan stresu termicznego, który znacząco ogranicza fotosyntezę i pobieranie składników odżywczych. Dla zbóż jarych będących w fazie wypełniania ziarna to krytyczny moment – każdy dzień upałów bez dostępu do wody w glebie oznacza bezpośrednie straty w masie ziarna. Kukurydza, która właśnie wchodzi na listę roślin zagrożonych suszą, jest szczególnie wrażliwa na stres wodny w fazie wiechowania i pylenia – prognozy wskazują, że właśnie wtedy dotknie ją fala upałów. Rolnicy z regionów, gdzie susza jest już dotkliwa, zgłaszają straty sięgające nawet 50 proc. i domagają się ogłoszenia klęski żywiołowej.
Gwałtowne burze, które mogą towarzyszyć fali upałów, niosą ze sobą dodatkowe ryzyko: intensywny opad na przesuszoną, sczerniałą glebę prowadzi do spływu powierzchniowego, a nie do uzupełnienia zasobów wodnych w profilu glebowym. Efektem może być jednoczesne uszkodzenie roślin przez grad lub silny wiatr oraz brak realnej poprawy bilansu wodnego.
Najczęściej zadawane pytania
W ilu gminach stwierdzono suszę rolniczą w Polsce w czerwcu 2026 roku?
Największy zasięg suszy dotyczy zbóż jarych – zagrożenie stwierdzono w 1547 gminach, co stanowi około 63 proc. wszystkich gmin w Polsce. Łącznie dziewięć grup upraw objętych jest oficjalnym ostrzeżeniem o suszy rolniczej według czwartego raportu IUNG za okres 20 kwietnia – 20 czerwca 2026 roku.
Które województwa są najbardziej dotknięte suszą rolniczą w 2026 roku?
Najniższy klimatyczny bilans wodny odnotowano w województwie podkarpackim (-185 mm) i lubelskim (-183 mm). Kujawsko-pomorskie i mazowieckie mają 100-procentowe pokrycie gmin zagrożonych suszą w przypadku zbóż jarych i ozimych.
Czy kukurydza jest zagrożona suszą w Polsce w 2026 roku?
Tak – po raz pierwszy w sezonie 2026 czwarty raport SMSR oficjalnie stwierdził zagrożenie suszą dla kukurydzy na ziarno i kukurydzy na kiszonkę. Aktualnie dotyczy to 72 gmin dla każdej z tych grup, głównie w województwach lubelskim i podkarpackim, a prognozy upałów do 38°C mogą gwałtownie zwiększyć ten zasięg.
Kiedy IUNG wydaje kolejny raport o suszy rolniczej w Polsce?
Raporty Systemu Monitoringu Suszy Rolniczej (SMSR) prowadzonego przez IUNG są publikowane co 10 dni. Kolejny raport, piąty w sezonie 2026, obejmie okres kończący się około 30 czerwca 2026 roku i pokaże, czy fala upałów prognozowanych przez IMGW zwiększyła liczbę gmin zagrożonych suszą.
