Zgodnie z najnowszą aktualizacją Systemu Monitoringu Suszy Rolniczej (SMSR) z dnia 3 lipca 2026 roku, susza rolnicza obejmuje już 1618 gmin w przypadku zbóż jarych – to blisko 65% wszystkich gmin w Polsce. Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa PIB w Puławach opublikował piąty raport za okres od 21 marca do 30 czerwca 2026 r., który nie pozostawia złudzeń: tegoroczna susza należy do najdotkliwszych w ostatnich latach.
Ile gmin objęła susza rolnicza w raporcie IUNG z 3 lipca 2026?
Liczby zawarte w piątym raporcie SMSR są alarmujące. Zboża jare znalazły się w najtrudniejszej sytuacji – zagrożenie suszą stwierdzono w 1618 gminach, co odpowiada 65% wszystkich jednostek administracyjnych w kraju. Niemal równie poważna jest sytuacja zbóż ozimych, dla których suszę potwierdzono w 1422 gminach, czyli 57% gmin w Polsce.
Wśród upraw specjalnych szczególnie ucierpiały truskawki – deficyt wody wykryto w 1214 gminach, co oznacza, że problem dotyka niemal połowy terytorium Polski. Krzewy owocowe są zagrożone w 988 gminach, a rzepak i rzepik w 844 gminach. Na końcu listy, ale wciąż niepokojąco, plasują się tytoń i warzywa gruntowe – suszę odnotowano w 94 gminach. Warto przypomnieć, że jeszcze na początku sezonu, gdy IUNG alarmował o suszy w 334 gminach, sytuacja wydawała się znacznie mniej groźna – dynamika narastania zagrożenia w ciągu kilku tygodni jest więc wyjątkowo niepokojąca.
Jak głęboki jest deficyt wody według Klimatycznego Bilansu Wodnego?
Kluczowym wskaźnikiem stosowanym przez IUNG-PIB w ocenie suszy rolniczej jest Klimatyczny Bilans Wodny (KBW), który zestawia opady atmosferyczne z ewapotranspiracją. W piątym okresie raportowania, obejmującym 1 maja – 30 czerwca 2026 r., średni KBW dla całego kraju wyniósł -128,9 mm. W porównaniu z poprzednim okresem wartość ta obniżyła się o kolejne 14,3 mm, co potwierdza postępujące pogłębianie się niedoboru wody.
Gdzie deficyt wody jest największy?
Najdotkliwiej niedobory wilgoci odczuwa województwo podkarpackie, gdzie KBW osiągnął wartość -212 mm. Niewiele lepiej sytuacja wygląda w województwie lubelskim z wynikiem -210 mm. Oба regiony od lat należą do obszarów szczególnie narażonych na susze rolnicze, a tegoroczne wartości KBW są wyjątkowo niskie nawet jak na te tereny.
W trzeciej dekadzie czerwca sytuację pogorszyła dodatkowo fala upałów – w wielu miejscach temperatury przekroczyły 35°C, a lokalnie nawet 40°C, co dramatycznie przyspieszyło parowanie wody z gleby i roślin. W niektórych gminach wilgotność warstwy ornej oscyluje zaledwie w granicach 25%, co przy intensywnym wzroście roślin bezpośrednio zagraża potencjałowi plonowania. Rolnicy, których uprawy rzepaku zmagają się z niedoborami wody, mogą śledzić szczegółowe prognozy dotyczące rentowności upraw rzepaku w warunkach suszy, która staje się coraz poważniejszym wyzwaniem ekonomicznym.
Które województwa są najbardziej zagrożone i co mówi susza hydrologiczna?
W przypadku zbóż jarych – grupy upraw dotkniętej suszą najszerzej – 100% gmin zagrożonych odnotowano w dwóch województwach: kujawsko-pomorskim i mazowieckim. Wysokie odsetki dotyczą również województwa lubelskiego (98% gmin), lubuskiego (90% gmin), łódzkiego (80% gmin) oraz pomorskiego (74% gmin). Oznacza to, że w centralnej i wschodniej Polsce praktycznie żadna gmina nie uniknęła negatywnych skutków tegorocznej suszy.
Susza hydrologiczna – rzeki potwierdzają kryzys
Problem nie ogranicza się wyłącznie do warstwy glebowej. Oficjalnie potwierdzono wystąpienie suszy hydrologicznej na kilku istotnych akwenach. Niskie stany wód odnotowano m.in. na dorzeczu Noteci, rzece Radomce obejmującej całe Mazowsze oraz górnym odcinku Warty na Śląsku – od Poraja do ujścia Liswarty. Obniżone poziomy wód gruntowych i rzecznych dodatkowo utrudniają nawadnianie upraw tym gospodarstwom, które posiadają systemy irygacyjne.
Skala kryzysu sprawia, że część rolników już teraz zgłasza poważne straty finansowe. Jak informowaliśmy wcześniej, rolnicy raportują straty sięgające 50% i domagają się ogłoszenia klęski żywiołowej – to żądanie nabiera szczególnej wagi w świetle danych z najnowszego raportu IUNG.
IUNG-PIB w Puławach zapowiada kolejne aktualizacje raportu SMSR. Rolnicy mogą na bieżąco śledzić sytuację na oficjalnej stronie systemu monitoringu, gdzie mapa KBW jest aktualizowana co dziesięć dni. W obliczu utrzymującego się deficytu opadów i prognozowanych dalszych upałów lipiec 2026 roku może przynieść kolejne, jeszcze bardziej niepokojące dane.
Najczęściej zadawane pytania
W ilu gminach susza rolnicza zagraża zbożom jarym w 2026 roku?
Według piątego raportu SMSR z 3 lipca 2026 roku zagrożenie suszą dla zbóż jarych stwierdzono w 1618 gminach, co stanowi około 65% wszystkich gmin w Polsce. To najszerzej dotknięta suszą grupa upraw w bieżącym sezonie wegetacyjnym.
Jakie województwa są najbardziej dotknięte suszą rolniczą w 2026 roku?
Najgorsza sytuacja panuje w województwach podkarpackim (KBW -212 mm) i lubelskim (KBW -210 mm). W przypadku zbóż jarych 100% gmin zagrożonych odnotowano w województwach kujawsko-pomorskim i mazowieckim, a w lubelskim odsetek ten wynosi 98%.
Co oznacza Klimatyczny Bilans Wodny -128,9 mm dla upraw?
Średni KBW wynoszący -128,9 mm oznacza, że w okresie maj–czerwiec 2026 r. parowanie wody z gleby i roślin przekroczyło sumę opadów o blisko 129 mm w skali całego kraju. Tak głęboki deficyt prowadzi do stresu wodnego roślin, ogranicza pobieranie składników pokarmowych i bezpośrednio obniża potencjał plonowania – szczególnie w przypadku upraw w fazie intensywnego wzrostu.
