Polska hodowla trzody chlewnej przeżywa jeden z najpoważniejszych kryzysów od lat. W tygodniu 8–14 czerwca 2026 r. dane KOWR wskazały średnią cenę świń rzeźnych na poziomie 4,96 zł/kg – o 28% mniej niż rok wcześniej. Ceny prosiąt w ciągu zaledwie trzech tygodni zjechały o 80 zł na sztuce. Rolnicy likwidują chlewnie prowadzone od dekad, a minister rolnictwa Stefan Krajewski po raz kolejny zwrócił się do Komisji Europejskiej o uruchomienie nadzwyczajnej pomocy finansowej – poprzedni wniosek KE odrzuciła w grudniu 2025 r.
Ile kosztuje dziś tucznik i dlaczego hodowcy sprzedają poniżej kosztów produkcji?
Według danych KOWR za tydzień 8–14 czerwca 2026 r. średnia cena skupu świń rzeźnych wyniosła 4,96 zł/kg – o 1% mniej niż tydzień wcześniej i o 3% mniej niż miesiąc wcześniej. Rok do roku to spadek o 28%. W praktyce oznacza to, że w wielu skupach rolnicy otrzymują dziś zaledwie 3,60–4,30 zł/kg, a jedynie na południu kraju ceny sięgają maksymalnie 4,70 zł/kg. Część zakładów w ostatnich tygodniach obniżyła stawki nawet o 30 groszy na kilogramie.
Koszty produkcji tucznika tymczasem pozostają na wysokim poziomie. Przy kosztach wytworzenia sięgających 7,70 zł/kg obecne ceny skupu pokrywają mniej więcej połowę realnych nakładów. Każdy kilogram sprzedanego żywca oznacza dla hodowcy konkretną stratę, a nie zysk. Dodatkowym sygnałem ostrzegawczym jest ruch na rynku zachodnim: Niemieckie Zrzeszenie Producentów Żywca VEZG obniżyło cenę bazową tuczników o 10 eurocentów, do 1,40 euro/kg masy poubojowej ciepłej – najniżej od początku 2022 roku. Polska cena świń jest przy tym o 7% niższa od średniej unijnej, co stawia krajowych producentów w wyjątkowo trudnym położeniu.
O ile spadły ceny prosiąt i jakie są tego konsekwencje dla rynku?
Rynek prosiąt odnotowuje równie dramatyczne tąpnięcie. Według danych POLPIG w 23. tygodniu 2026 r. prosię 30 kg kosztowało 295 zł/szt., w 24. tygodniu – 276 zł, zaś w 28. tygodniu (dane z 10 lipca) cena wyniosła już tylko 245 zł/szt. W ciągu trzech tygodni stawka obniżyła się o 80 zł na sztuce. W skali roku spadek wynosi około 30%.
Wcześniej, jeszcze w pierwszym kwartale roku, ceny prosiąt runęły o 115 zł w zaledwie dwa tygodnie, pozbawiając producentów rentowności. Konsekwencje obecnego zjazdu są widoczne gołym okiem: hodowcy rezygnują z zakupu materiału do tuczu, bo przy cenie skupu tucznika poniżej kosztów produkcji każda kolejna partia oznacza powiększenie strat. Producenci prosiąt z kolei przyznają wprost, że tak złej sytuacji nie pamiętają od wielu lat i że jeżeli nic się nie zmieni, zostaną zmuszeni do likwidacji stad.
Dlaczego rolnicy zamykają chlewnie po 20 latach hodowli?
Skala kryzysu jest widoczna w konkretnościach. Rolnik z województwa łódzkiego, który przez dwie dekady utrzymywał około 70 świń, od półtora miesiąca nie może sprzedać gotowych do uboju zwierząt. Po wyczerpaniu możliwości magazynowania i narastaniu kosztów paszowych zdecydował się wyprzedać całe stado i zlikwidować chlewnię. Jak mówi, przy obecnych cenach skupu i rosnących kosztach dalsza produkcja straciła ekonomiczny sens.
Jego historia nie jest wyjątkiem. Pogłowie świń w Polsce systematycznie maleje – w ciągu ostatniej dekady liczba stad trzody chlewnej zmniejszyła się z blisko 250 tys. do znacznie niższego poziomu. Część gospodarstw odpadła po kolejnych ogniskach afrykańskiego pomoru świń (ASF), inne nie wytrzymały presji kosztowej. Obecny kryzys cenowy grozi kolejną falą likwidacji. Odbudowa produkcji po zamknięciu chlewni jest bardzo kosztowna i czasochłonna – wymaga spełnienia zaostrzonych wymogów weterynaryjnych, środowiskowych i inwestycyjnych, co dla wielu małych i średnich gospodarstw jest barierą nie do pokonania.
W szerszym kontekście europejskim ceny wieprzowiny w UE obniżyły się w 2026 roku o około 20% rok do roku. Ograniczone wysyłki wieprzowiny poza kontynent, w tym mniejszy eksport do Chin, sprawiają, że nadwyżka produkcji pozostaje na rynku wewnętrznym, zaostrzając konkurencję i dalej obniżając stawki skupu.
Czy Komisja Europejska udzieli pomocy – i co minister Krajewski proponuje hodowcom?
Minister rolnictwa Stefan Krajewski skierował do unijnego komisarza ds. rolnictwa i żywności Christophe’a Hansena kolejny wniosek o uruchomienie nadzwyczajnej pomocy finansowej dla polskich hodowców trzody chlewnej. Wniosek jest bezpośrednią odpowiedzią na postulaty zgłoszone podczas spotkania online z hodowcami, które odbyło się 17 lipca 2026 r.
To już drugie podejście resortu. Poprzedni wniosek, złożony w grudniu 2025 r., KE odrzuciła. Uzasadnienie było zaskakujące: Komisja wskazała, że pomimo trudności związanych z ASF i niestabilnością cen Polska należała do krajów notujących jeden z wyższych wzrostów produkcji wieprzowiny w całej Unii Europejskiej, co – zdaniem urzędników w Brukseli – nie spełniało warunków uzasadniających nadzwyczajne środki rynkowe.
Hodowcy, którzy wzięli udział w lipcowym spotkaniu z ministrem, przerwali żniwa, by uczestniczyć w rozmowach. Po spotkaniu powiedzieli jednak, że nie usłyszeli żadnych konkretnych propozycji natychmiastowego rozwiązania kryzysu. Rolnicy postulowali m.in. rozszerzenie katalogu produktów objętych systemem SENT (System Elektronicznego Nadzoru Transportu) o wieprzowinę i wołowinę oraz likwidację funduszy promocji w tych sektorach. Sam minister przyznał, że w najbliższych miesiącach trudno spodziewać się odwrócenia spadkowego trendu cenowego.
Najczęściej zadawane pytania
Ile wynosi aktualna cena tucznika w Polsce w lipcu 2026?
Według danych KOWR z tygodnia 8–14 czerwca 2026 r. średnia cena skupu świń rzeźnych wynosiła 4,96 zł/kg, przy czym w niektórych skupach stawki spadają nawet poniżej 4,00 zł/kg. Rok do roku to obniżka o 28%, a przy kosztach produkcji na poziomie około 7,70 zł/kg hodowcy tracą na każdym sprzedanym kilogramie żywca.
O ile spadły ceny prosiąt w 2026 roku?
W ciągu trzech tygodni – między 23. a 28. tygodniem 2026 r. – cena prosięcia o wadze 30 kg spadła z 295 zł do 245 zł/szt., czyli o 80 zł. W skali roku spadek wynosi około 30% względem analogicznego okresu 2025 r.
Czy Komisja Europejska pomoże polskim hodowcom świń?
Na razie KE odmówiła – w grudniu 2025 r. uznała, że warunki uruchomienia nadzwyczajnych środków rynkowych nie zostały spełnione. Minister Stefan Krajewski złożył kolejny wniosek w lipcu 2026 r., adresowany do komisarza Christophe’a Hansena, jednak perspektywy jego pozytywnego rozpatrzenia pozostają niepewne.
Dlaczego hodowcy świń zamykają chlewnie?
Ceny skupu tuczników pokrywają zaledwie około połowy kosztów produkcji, co oznacza stałe straty finansowe. Dodatkowym problemem jest brak możliwości zbytu – rolnicy czekają na odbiór zwierząt nawet półtora miesiąca. W efekcie wielu hodowców, w tym prowadzących chlewnie od ponad 20 lat, decyduje się na likwidację stada jako jedyną ekonomicznie uzasadnioną decyzję.
