Nowe plany ogólne gmin wyznaczają strefy zabudowy zagrodowej tylko po obrysie istniejących budynków gospodarskich. Do czerwca 2026 roku gminy muszą uchwalić dokumenty, które mogą zablokować rozbudowę około 60 tysięcy gospodarstw rolnych. Wielkopolska, Pomorska i inne izby rolnicze alarmują, że restrykcyjne zapisy uniemożliwią budowę obiektów inwentarskich powyżej 210 DJP oraz rozwój produkcji zwierzęcej.
Jak restrykcyjne strefy SZ blokują inwestycje rolników?
Na przykładzie planu ogólnego Gminy Dolsk bardzo małe obszary zostały wyznaczone jako zabudowa zagrodowa (oznaczenie SZ), często wręcz po obrysie istniejących budynków w gospodarstwie. Takie rozwiązanie całkowicie blokuje możliwość budowy nowych obiektów związanych z działalnością rolniczą poza wyznaczonym obszarem SZ.
Wielkopolska Izba Rolnicza ostrzega, że zawarte w planach zapisy skutkują ograniczeniem elastyczności prowadzenia gospodarstw rolnych i mogą zablokować modernizację oraz budowę nowej infrastruktury hodowli zwierząt przekraczających 210 DJP. Pomorska Izba Rolnicza dodaje, że takie rozwiązanie w praktyce zamyka możliwość rozwoju gospodarstw – rolnik, który wcześniej mógł budować magazyny czy obiekty inwentarskie, może zostać całkowicie pozbawiony takiej możliwości.
Problem dotyczy również infrastruktury biogazowej, gdzie plany ogólne nie uwzględniają terenów pod biogazownie rolnicze czy instalacje towarzyszące.
Ile gospodarstw zostanie objętych nowymi ograniczeniami?
W 2026 roku nowe zasady obejmą około 60 tysięcy gospodarstw, głównie tych które nie spełniają automatycznie definicji aktywnego rolnika. Od 2027 roku obowiązek dokumentowania działalności rozszerzy się już na około 660 tysięcy gospodarstw rolnych w całej Polsce.
Gminy mają czas na uchwalenie planów ogólnych do 30 czerwca 2026 roku, a w przypadku wejścia nowelizacji przepisów termin zostanie wydłużony do końca sierpnia 2026 roku. Brak takiego dokumentu oznacza poważne konsekwencje dla możliwości prowadzenia inwestycji w gospodarstwach.
Izby rolnicze apelują, by rolnicy aktywnie składali uwagi do projektów planów, szczególnie o powiększenie stref SZ, oraz postulują, by opinie izb rolniczych były wiążące dla gmin. Takie rozwiązania mogą bowiem prowadzić do pogwałcenia konstytucyjnie chronionego prawa własności poprzez istotne ograniczenie sposobu korzystania z gruntów rolnych bez zapewnienia adekwatnych mechanizmów rekompensaty.
Dlaczego rolnicy nie wiedzą o zagrożeniu dla swoich gospodarstw?
Zainteresowanie rolników problemem planów ogólnych jest alarmująco niskie. W Polsce działa około 1,3 miliona gospodarstw, tymczasem fraza „plan ogólny gminy” była wyszukiwana średnio około 3600 razy miesięcznie, a zapytanie „plan ogólny” około 2900 razy w miesiącu. Łącznie oznacza to zaledwie 6500 wyszukiwań miesięcznie dotyczących bezpośrednio tego tematu.
Dla porównania pytanie o ceny zboża padało w wyszukiwarce Google średnio ponad 40 tysięcy razy miesięcznie, a o ARiMR przeszło 300 tysięcy razy. Oznacza to, że nawet jeśli wszystkie zapytania o plany ogólne pochodziłyby od rolników, informacji szukałby zaledwie co dwusetny gospodarz.
Problemem jest również brak wsparcia ministerialnego. Wbrew pojawiającym się opiniom, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie znajduje się wśród instytucji opiniujących plany ogólne gmin. Ministerstwo podejmuje decyzje jedynie w zakresie wyłączania z produkcji rolnej gleb klas I-III przy sporządzaniu planów miejscowych, jednak mechanizm ten jest mało skuteczny w ochronie interesów rolników.
Najczęściej zadawane pytania
Do kiedy gminy muszą uchwalić plany ogólne?
Gminy mają czas do 30 czerwca 2026 roku, a w przypadku wejścia nowelizacji przepisów termin zostanie wydłużony do końca sierpnia 2026 roku. Brak uchwalenia planu oznacza poważne konsekwencje dla możliwości inwestowania w gospodarstwie.
Co oznacza strefa SZ w planie ogólnym gminy?
Strefa SZ to zabudowa zagrodowa, która wyznacza obszary gdzie można budować obiekty związane z działalnością rolniczą. Problem polega na tym, że często wyznaczana jest tylko po obrysie istniejących budynków, co blokuje jakąkolwiek rozbudowę gospodarstwa.
Czy rolnik może wpłynąć na zapisy w planie ogólnym swojej gminy?
Tak, rolnicy mogą składać uwagi do projektów planów ogólnych, szczególnie dotyczące powiększenia stref SZ. Izby rolnicze apelują o aktywne uczestnictwo w konsultacjach i zgłaszanie potrzeb rozwojowych gospodarstw przed uchwaleniem ostatecznej wersji planu.
