Właściciele gruntów, przez które przebiegają linie energetyczne, mają ostatnie tygodnie na złożenie skargi o wznowienie postępowania sądowego. Termin upływa 2 marca 2026 roku, a jego przekroczenie może trwale zamknąć drogę do odzyskania roszczeń wobec przedsiębiorstw przesyłowych.
Sytuacja prawna rolników zmieniła się radykalnie po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. o sygnaturze P 10/16. Orzeczenie to podważyło dotychczasową praktykę doliczania do biegu zasiedzenia służebności przesyłu okresu sprzed 3 sierpnia 2008 roku, kiedy to wprowadzono przepisy o służebności przesyłu do Kodeksu cywilnego.
Właściciele gruntów znaleźli się w dwóch różnych sytuacjach prawnych. Pierwsza grupa to rolnicy, którzy już przegrali sprawy sądowe, gdzie sąd uznał zasiedzenie przez przedsiębiorstwo energetyczne na podstawie okresu sprzed 2008 roku. Ci właściciele mają teraz szansę na wznowienie postępowania, ale muszą złożyć skargę najpóźniej do 2 marca 2026 roku. Po tym terminie możliwość odzyskania roszczeń zostanie prawdopodobnie utracona na zawsze.
Druga grupa to rolnicy, którzy jeszcze nie prowadzili spraw sądowych. W ich przypadku zasiedzenie służebności przesyłu rozpoczyna bieg dopiero od 3 sierpnia 2008 roku. Oznacza to, że w przypadku działania przedsiębiorstwa w dobrej wierze zasiedzenie może nastąpić po 20 latach, czyli 3 sierpnia 2028 roku. Jeśli jednak przedsiębiorstwo działało w złej wierze, termin wydłuża się do 30 lat, co oznacza zasiedzenie dopiero 3 sierpnia 2038 roku.
Wyrok TK uznał za niekonstytucyjną wykładnię art. 292 k.c. w związku z art. 285 k.c., która pozwalała na uwzględnienie okresu przed wprowadzeniem służebności przesyłu. Podstawą wcześniejszych orzeczeń była uchwała Sądu Najwyższego z 17 stycznia 2003 r. o sygnaturze III CZP 79/02, którą Trybunał faktycznie podważył swoim orzeczeniem.
Rolnicy, którzy chcą skorzystać z możliwości wznowienia postępowania, powinni niezwłocznie skonsultować się z prawnikiem i przeanalizować dotychczasowe wyroki. Kluczowe jest sprawdzenie, czy sąd w uzasadnieniu powołał się na zasiedzenie oparte na okresie sprzed 2008 roku. Właściciele mogą również domagać się sądowego ustanowienia służebności przesyłu na podstawie art. 305² §2 k.c. oraz dochodzić wynagrodzeń za dotychczasowe korzystanie z gruntu przez przedsiębiorstwa energetyczne.
Warmińsko-Mazurska Izba Rolnicza oraz Izba Rolnicza w Opolu już wydały stanowiska ostrzegawcze, informując rolników o zbliżającym się terminie. Eksperci podkreślają, że każda sprawa wymaga indywidualnej analizy stanu faktycznego, szczególnie w kontekście oceny dobrej lub złej wiary przedsiębiorcy przesyłowego. Dodatkowo, problemy finansowe w rolnictwie stale narastają, a zadłużenie rolników przekroczyło już 230 mln zł, co sprawia, że odzyskanie odszkodowań może być kluczowe dla ich sytuacji ekonomicznej.
