Holenderski koncern Avebe, jeden z największych przetwórców skrobi ziemniaczanej w Europie, ogłosił drastyczne obniżenie ceny bazowej skupu ziemniaków skrobiowych do zaledwie 50 euro za tonę. Decyzja ta wywołała falę ostrych protestów wśród producentów i rzuca cień na opłacalność uprawy ziemniaków skrobiowych w całym regionie.
Ile wynosi nowa cena bazowa Avebe i dlaczego spadła tak nisko?
50 euro za tonę – tyle ma teraz wynosić cena bazowa skupu ziemniaków skrobiowych w Avebe w sezonie 2026. To poziom, który zdaniem wielu plantatorów zrzeszonych w spółdzielni nie pokrywa nawet podstawowych kosztów produkcji. Spółka uzasadnia swoją decyzję dwoma głównymi czynnikami: nadmierną podażą surowca na rynku oraz silną presją na ceny sprzedaży gotowej skrobi ziemniaczanej.
Avebe działa jako spółdzielnia, co oznacza, że ostateczna cena wypłacana rolnikom zależy bezpośrednio od wyników finansowych samej organizacji. Gdy ceny skrobi na rynkach hurtowych spadają, a magazyny pęka w szwach od nadmiaru surowca, zdolność spółdzielni do wypłat dla członków maleje. W tym przypadku skala redukcji jest jednak wyjątkowo dotkliwa i zaskoczyła nawet tych plantatorów, którzy spodziewali się trudniejszego sezonu.
Warto przypomnieć, że problemy z nadpodażą nie są nowym zjawiskiem na europejskim rynku – organizacja NEPG już wcześniej ostrzegała, że nadprodukcja ziemniaków w Europie uderzy w portfele plantatorów, jednak mało kto spodziewał się aż tak gwałtownego ruchu ze strony jednego z największych graczy na rynku.
Jak plantatorzy ziemniaków skrobiowych reagują na decyzję Avebe?
Reakcja producentów była natychmiastowa i jednoznaczna – ostra krytyka pod adresem zarządu spółdzielni. Plantatorzy wskazują, że przy cenie 50 euro za tonę uprawa ziemniaków skrobiowych przestaje być ekonomicznie uzasadniona, szczególnie biorąc pod uwagę rosnące koszty środków produkcji, nawożenia i pracy.
Część rolników domaga się pilnego zwołania nadzwyczajnych zebrań spółdzielni i wyjaśnienia, w jaki sposób doszło do tak drastycznego pogorszenia sytuacji finansowej Avebe. Padają pytania o politykę sprzedażową zarządu, kontrakty długoterminowe oraz o to, czy spółdzielnia skutecznie zabezpieczała się przed wahaniami cen skrobi na rynkach światowych.
Sytuacja ta ma uderzające podobieństwo do problemów, z jakimi od dłuższego czasu zmagają się producenci innych odmian ziemniaków – ceny ziemniaków konsumpcyjnych również notują dołki, a producenci nie mogą upłynnić tysięcy ton zapasów. Europejski rynek ziemniaka zmaga się z systemowym problemem, którego nie rozwiążą doraźne korekty cenowe.
Co oznacza kryzys w Avebe dla europejskich producentów ziemniaków skrobiowych?
Avebe obsługuje tysiące plantatorów w Holandii i Niemczech, dlatego jego decyzje cenowe mają znaczenie daleko wykraczające poza granice samej spółdzielni. Cena bazowa ogłaszana przez tego gracza jest często punktem odniesienia dla całego sektora skrobiowego w Europie Zachodniej.
Nadpodaż skrobi i presja rynkowa
Kluczowym problemem pozostaje strukturalna nadwyżka skrobi ziemniaczanej na rynku. Producenci skrobi konkurują nie tylko ze sobą, ale również z alternatywnymi źródłami skrobi – kukurydzianą, pszenną czy tapiokową – które w niektórych zastosowaniach przemysłowych mogą skutecznie zastąpić produkt ziemniaczany. Gdy popyt ze strony przemysłu spożywczego, chemicznego czy papierniczego słabnie lub przesuwa się ku tańszym substytutom, cała wartość łańcucha produkcji ziemniaka skrobiowego spada.
Sygnał ostrzegawczy dla całej branży
Decyzja Avebe powinna być poważnym sygnałem dla plantatorów ziemniaków skrobiowych w całej Europie, w tym również w Polsce. Krajowi producenci ziemniaków skrobiowych, choć działają w nieco innym otoczeniu rynkowym, są częścią tego samego europejskiego systemu powiązań handlowych. Jeśli największe spółdzielnie skrobiowe w Europie Zachodniej nie są w stanie oferować opłacalnych cen swoim członkom, presja na obniżki dotknie prędzej czy później cały kontynent.
Polska, jako jeden z największych producentów ziemniaków w Unii Europejskiej, powinna ze szczególną uwagą śledzić te wydarzenia. Krajowy sektor ziemniaków skrobiowych, choć znacznie mniejszy niż holenderski, funkcjonuje w tej samej rzeczywistości rynkowej i jest podatny na podobne wstrząsy cenowe. Holenderski rynek ziemniaczany, który niedawno wydawał się wychodzić z poprzedniego kryzysu przemysłowego, ponownie znalazł się pod silną presją – tym razem wywołaną przez nadpodaż i słabnące ceny skrobi.
Najczęściej zadawane pytania
Ile wynosi cena bazowa Avebe za ziemniaki skrobiowe w 2026 roku?
Cena bazowa skupu ziemniaków skrobiowych w Avebe wynosi w sezonie 2026 zaledwie 50 euro za tonę. To poziom znacznie niższy od oczekiwań plantatorów i przez wielu producentów oceniany jako nieopłacalny przy obecnych kosztach produkcji.
Dlaczego Avebe tak drastycznie obniżyło cenę skupu ziemniaków?
Avebe wskazuje na dwa główne powody: nadmierną podaż ziemniaków skrobiowych na rynku oraz silną presję na ceny sprzedaży gotowej skrobi ziemniaczanej. Jako spółdzielnia, firma wypłaca rolnikom tyle, ile sama jest w stanie wypracować ze sprzedaży produktów – gdy marże maleją, maleją też wypłaty dla plantatorów.
Czy kryzys w Avebe dotyczy też polskich producentów ziemniaków skrobiowych?
Bezpośrednio – nie, ponieważ polscy plantatorzy nie są członkami Avebe. Pośrednio jednak sytuacja w Holandii jest sygnałem ostrzegawczym dla całego europejskiego sektora skrobiowego, w tym dla krajowych producentów, którzy funkcjonują na tym samym rynku europejskim i są narażeni na podobne mechanizmy cenowe.
