Od stycznia 2026 roku obowiązują zaostrzrone przepisy dotyczące środków ochrony roślin, które wprowadzają wyższe kary za stosowanie wycofanych substancji oraz obowiązkowe kontrole w gospodarstwach. Lista zakazanych środków obejmuje 5 substancji czynnych wycofanych w 2025 roku.
Nowelizacja dwóch ustaw z listopada 2025 roku wprowadza znaczące zmiany w przepisach od 5 stycznia 2026 roku. Głównym celem jest zaostrzenie kar za naruszanie zasad bezpieczeństwa, szczególnie za stosowanie preparatów wycofanych z obrotu oraz wprowadzenie obligatoryjnych kontroli w gospodarstwach rolnych.
Na liście wycofanych substancji znalazło się 5 środków aktywnych. Flufenacet został wycofany z obrotu 10 grudnia 2025 roku, a ostateczny termin zużycia zapasów upływa 10 grudnia 2026 roku. Metrybuzyna przestała być dostępna w sprzedaży 24 września 2025 roku, a jej stosowanie zakończyło się 24 listopada 2025 roku. Tritosulfuron wycofano ze sprzedaży 7 września 2025 roku z terminem zakończenia stosowania do 7 listopada 2025 roku.
Wcześniej, bo w 2024 roku, z rynku zniknęły mepanipirym i dimetomorf. Oba środki mogły być sprzedawane do 20 kwietnia 2025 roku, a stosowane do 20 maja 2025 roku. Rolnicy, którzy nadal posiadają te substancje, muszą je odpowiednio unieszkodliwić zgodnie z obowiązującymi przepisami.
W nadchodzących latach sytuacja może się jeszcze pogorszyć. Na celowniku regulatorów znajdują się ziram – repelent stosowany przeciwko ptakom w uprawach kukurydzy oraz tebukonazol – kluczowy fungicyd w polskiej ochronie roślin. Eksperci przewidują, że w ciągu najbliższych pięciu lat z rynku może zniknąć kolejne 20 procent dostępnych środków ochrony roślin.
Drastyczne ograniczenia mogą wpłynąć na plony podstawowych upraw. Prognozy wskazują na potencjalne spadki plonów: pszenica o 16,5 procent, rzepak o 14,1 procent, a ziemniaki o 13,1 procent. W ciągu ostatnich pięciu lat nie zatwierdzono ani jednej nowej substancji czynnej, podczas gdy wycofano ponad 100 preparatów.
Dodatkowo od 2027 roku rolnicy będą zobowiązani do prowadzenia elektronicznej ewidencji stosowanych środków ochrony roślin. Do końca 2026 roku można jeszcze prowadzić dokumentację na papierze, ale do 31 stycznia 2027 roku wszystkie dane muszą zostać przeniesione do systemu elektronicznego. Wraz z nowymi kontrolami ŚOR i obowiązkowym kursem na opryskiwacz system nadzoru nad środkami ochrony roślin stanie się znacznie bardziej rygorystyczny.
